Ứng dụng các phương tiện kỹ thuật số trong giáo dục tài chính tại các nước OECD

Các công cụ nâng cao khả năng tiếp cận thông tin và tư vấn tài chính

Website là một công cụ được các nhà hoạch định chính sách GDTC lựa chọn để cung cấp thông tin và tư vấn tài chính. Các website thường hướng đến toàn bộ dân số, với thông tin được sắp xếp theo lĩnh vực chính sách (tiết kiệm và đầu tư, tín dụng, bảo hiểm, phòng chống lừa đảo và gian lận). Chúng cũng thường dùng phương pháp tiếp cận theo các giai đoạn trong cuộc đời để có thể cung cấp thông tin phù hợp, đúng thời điểm, dựa trên hoàn cảnh của cá nhân và nhóm đối tượng (như: mua nhà lần đầu, kết hôn/ly hôn, có con, chuẩn bị tài chính cho giáo dục đại học hoặc nghỉ hưu). Các website cũng có thể cung cấp thông tin, tài nguyên và các công cụ để thông báo hoặc hỗ trợ các sáng kiến truyền thống và kỹ thuật số ​​cho những bộ phận dân cư cụ thể, như học sinh và trẻ em hoặc doanh nhân.

Các khảo sát của OECD tháng 7/2020 cho thấy 63% các thành viên OECD/INFE đã sửa đổi nội dung của các website GDTC hiện có để bổ sung thông tin được phát triển nhằm ứng phó với cuộc khủng hoảng COVID-19; 41% trong số đó đã đóng góp vào những nội dung trên cổng thông tin của các chính phủ về phản ứng với COVID-19.

Tại Brazil, NHTW đã cho phép truy cập vào các báo cáo cá nhân từ cơ sở dữ liệu của ngân hàng về hoạt động tín dụng, tài khoản, giao dịch, séc và nợ với chính quyền liên bang. Thông tin về các báo cáo và truy cập vào hệ thống được tập hợp trong một website có tên Minha Vida Financeira (“Cuộc sống tài chính của tôi”). NHTW Mexico cũng đưa lên website một bảng so sánh các sản phẩm tín dụng về chi phí, lãi suất, điều khoản thanh toán, điều kiện và tên của nhà cung cấp tín dụng.Tại Bồ Đào Nha, website có tên Portal do Cliente Bancário (“Khách hàng Ngân hàng”) do NHTW quản lý, cho phép truy cập vào các thông tin như báo cáo về các khoản nợ tín dụng cá nhân và báo cáo tài khoản. Nó cũng cho phép người dùng so sánh các mức phí dịch vụ được liên kết với tài khoản thanh toán (thông qua Công cụ so sánh phí); tính toán các phí liên quan đến các khoản đầu tư được cung cấp bởi Ủy ban chứng khoán Bồ Đào Nha.

Ở Thổ Nhĩ Kỳ, trang web Economics for all (Kinh tế cho mọi người) do NHTW quản lý cung cấp một công cụ để tính toán giá trị của khoản đầu tư hiện nay tại một thời điểm nhất định trong tương lai với lãi suất và tỷ lệ lạm phát cụ thể. Công cụ này cũng hiển thị số tiền một người cần tiết kiệm ngày hôm nay để đạt được giá trị mong muốn trong tương lai.

Các website về GDTC cũng hỗ trợ truy cập thông tin thông qua các công cụ mới kết hợp giữa tương tác của con người với các giải pháp kỹ thuật số. Cơ quan các thị trường tài chính Đức - BaFin cung cấp một chương trình cho phép các chuyên gia của BaFin giao tiếp với người dân trong thời gian thực, tạo điều kiện tiếp cận thông tin và đưa ra lời khuyên cho khách hàng, đồng thời hướng dẫn họ thông qua các website hoặc cơ sở dữ liệu. Qua đó, BaFin hỗ trợ người dân giải quyết các vấn đề tài chính liên quan đến ngân hàng, cam kết bảo hiểm hoặc các nhà cung cấp dịch vụ tài chính. Họ cũng trả lời câu hỏi chung về các sản phẩm tài chính, cách nộp đơn khiếu nại và thủ tục hòa giải, quyền hạn của các tổ chức tín dụng, chức năng và nhiệm vụ của BaFin. Các đường dây trợ giúp của BaFin cung cấp cho khách hàng một mã số cá nhân để đảm bảo thông tin chỉ có thể được chia sẻ trong trình duyệt ảo và cố vấn không có quyền truy cập vào máy tính của người dùng trong quá trình này.

Ngoài website, các thành viên OECD/INFE cũng phát triển các ứng dụng di động nhằm cải thiện việc tiếp cận thông tin. Tại Brazil, NHTW đã thiết kế ứng dụng có tên Calculadora do Cidadao (có cả phiên bản cho website) cho phép người dùng cập nhật giá trị số tiền theo chỉ số lạm phát và dễ dàng tính lãi cho các khoản đầu tư và hoạt động tín dụng. NHTW Croatia phát triển một ứng dụng di động (có tên mHNB), cung cấp dữ liệu khái quát và có hệ thống về điều kiện cho vay của các ngân hàng ở Croatia và cho phép người dùng so sánh các ưu đãi khác nhau giữa các loại khoản vay của tất cả các tổ chức tín dụng. Ngoài ra, mHNB cung cấp thông tin tổng quan về phí cho các dịch vụ tiêu chuẩn liên quan đến tài khoản thanh toán.

Tại Ba Lan, Cơ quan Giám sát tài chính (KNF) hợp tác với NHTW, Bộ Tài chính và Cơ quan Cảnh sát nước này phát động chiến dịch “Bạn sẽ trở thành ai vào ngày bong bóng (đầu cơ) vỡ?” nhằm nâng cao nhận thức của người dùng trên thị trường tài chính, đặc biệt là các rủi ro liên quan đến đầu tư vào tài sản ảo, đa cấp và thị trường ngoại hối không được giám sát. Thông qua mạng xã hội và các phương tiện truyền thông, chiến dịch cũng quảng bá ứng dụng cảnh báo (KNF’s Alert) và website của KNF như là các nguồn thông tin chính thống về các tổ chức được quản lý trên thị trường tài chính. Tại Bồ Đào Nha, Cơ quan Giám sát bảo hiểm và quỹ hưu trí cũng đưa ra ứng dụng di động có tên Os Meus Seguros nhằm giúp chủ hợp đồng bảo hiểm hiểu rõ hơn về phạm vi bảo hiểm của họ; cung cấp các tài liệu giáo dục và giải thích về các vấn đề bảo hiểm, như cách để đưa ra yêu cầu hoặc khiếu nại, các thông tin cần tìm hiểu trước khi mua bảo hiểm.

Các công nghệ kỹ thuật số cũng đặc biệt hữu ích để đáp ứng nhu cầu của người khiếm thị hoặc những người gặp khó khăn với việc đọc chữ. Tại Ấn Độ, NHTW đã phát triển ứng dụng có tên MANI giúp những người khiếm thính, khiếm thị nhận diện mệnh giá tiền giấy. Tại Hong Kong (Trung Quốc), Hội đồng các nhà đầu tư và GDTC phát triển chương trình phát thanh “Lắng nghe các vấn đề khi nghỉ hưu” được thiết kế phù hợp với nhu cầu của người già và nghỉ hưu gặp khó khăn với việc đọc. Tại Italy, NHTW phối hợp với Hiệp hội người mù và khiếm thị của nước này (UICI) xuất bản cuốn sách nói La ricchezza della emozioni (“Sự giàu có của cảm xúc”) trên website GDTC của NHTW và UICI hướng dẫn các khái niệm tài chính cơ bản, đáp ứng nhu cầu của người khiếm thị, người già và người học gặp khó khăn về đọc.

Các nền tảng truyền thông xã hội như Facebook, YouTube và Instagram được sử dụng rộng rãi để tiếp cận những người trẻ, có kiến thức về kỹ thuật số, mà còn hướng đến công chúng nói chung với thông điệp đơn giản, cũng như để thực hiện các chiến dịch đột xuất. Tại Maroc, một số chiến dịch nâng cao nhận thức qua mạng xã hội, đặc biệt là Facebook, thảo luận về các chủ đề GDTC được giới trẻ quan tâm bằng hình thức hấp dẫn. NHTW Bồ Đào Nha phát động một chiến dịch GDTC số hướng tới người trẻ tuổi trên Instagram và trên website để nâng cao nhận thức về các các biện pháp đảm bảo an toàn khi sử dụng các dịch vụ tài chính kỹ thuật số.

Các mạng xã hội có thể khuếch đại phạm vi tiếp cận của các thông điệp GDTC, như tại Maroc, mỗi chiến dịch truyền thông mạng xã hội đã tiếp cận được hơn hai triệu người, còn tại Brazil, các bài đăng tải của NHTW về GDTC trên Instagram, Twitter, Facebook và LinkedIn đạt 2,5 triệu lượt truy cập.

Ngoài mạng xã hội, các cơ quan cũng tiếp cận người dân qua tin nhắn ứng dụng. Tháng 7/2020, NHTW Ukraine (NBU) cho ra mắt kênh đối thoại qua Viber có tên ‘Chào buổi sáng từ NBU!’. Qua đó, người đăng ký có thể nhận các câu đố, bảng hỏi ngắn, bài viết GDTC bằng ngôn ngữ đơn giản, giải thích khái niệm cơ bản về quản lý tài chính cá nhân, các loại dịch vụ tài chính và các tổ chức tài chính, cũng như thông tin về quyền của người tiêu dùng, bảo mật thanh toán, v.v.

Cải thiện tiếp cận dịch vụ đào tạo

Ứng dụng kỹ thuật số trong GDTC giúp khắc phục hạn chế của phương thức đào tạo truyền thống như tốn kém về thời gian và nguồn lực. Những tác động của COVID-19 đã đẩy nhanh quá trình cải thiện tiếp cận dịch vụ đào tạo thông qua ứng dụng số. Các cơ quan quản lý vừa phải thích ứng với các hạn chế vật lý và cung cấp trực tuyến các chương trình sẵn có; mặt khác, vừa phải tạo ra các chương trình mới được thiết kế đặc biệt để phù hợp với COVID-19.

NHTW Áo (OeNB) đã thiết kế lại toàn bộ chương trình GDTC cho trẻ em và sinh viên và chuyển đổi từ học trực tiếp thành bài giảng trực tuyến, cho phép sinh viên làm việc cùng giảng viên về các chủ đề như tiền mặt, các hình thức thanh toán, lạm phát và quản lý tiền. NHTW cũng phát động Cuộc thi Euro-Logo-Online Challenges, cho phép học sinh tham gia học ở trường hoặc tại nhà. Các bài giảng được tổ chức trực tuyến, học sinh có thể tương tác qua điện thoại thông minh để trả lời các câu hỏi, xử lý tình huống và tham gia ý kiến cá nhân.

Tại Brazil, NHTW phát triển chương trình GDTC có tên E da sua conta, cung cấp đào tạo trực tuyến và thư viện tham khảo, giúp nâng cao năng lực các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng trong xử lý các vấn đề của người tiêu dùng một cách độc lập. NHTW cũng triển khai chương trình Aprender Valor đào tạo trực tuyến hoàn toàn cho giáo viên và các nhà quản lý trường học.

Ở Đức, BaFin tổ chức các hội thảo trên web để nâng cao hiểu biết về tài chính cho người cao tuổi, đặc biệt là trước những thách thức của số hóa tài chính. Dự án đã hỗ trợ người cao tuổi học cách sử dụng Internet để giao dịch tài chính, tìm hiểu các cơ hội, rủi ro và các quy định mới về ngân hàng trực tuyến. Các hội thảo trên web được thực hiện với sự hợp tác của Digital-Kompass, một tổ chức phi chính phủ với 75 chi nhánh trên khắp nước Đức giúp người cao tuổi làm quen với công nghệ kỹ thuật số và Internet.

Tại Italia, NHTW điều chỉnh chương trình đào tạo giáo viên sang trực tuyến và tổ chức hội thảo trên web, cho phép giáo viên và sinh viên truy cập tự do các tài liệu và sách giảng dạy dưới dạng số. Các khóa GDTC cho học sinh được tổ chức trực tuyến theo các lớp học nhỏ, kéo dài hơn một tuần. Học viên sẽ thiết kế một dự án tài chính- kinh tế để trình bày với giáo viên và bạn học thông qua một nền tảng kỹ thuật số giúp đảm bảo áp dụng cả hai kỹ năng tài chính và kỹ năng số.

Ở Mexico, NHTW triển khai chương trình học điện tử, cung cấp một không gian ảo giới thiệu các chức năng chính của NHTW. Nó không chỉ hỗ trợ cho các chương trình trực tiếp hiện có, mà còn có một khóa học tương tác được thiết kế cho những người trẻ, được chia thành 5 mô-đun để khám phá nguồn gốc, sự phát triển và sử dụng tiền, chức năng của NHTW Mexico. Ngân hàng phát triển Mexico cũng thiết kế một Khóa học mở trực tuyến (MOOC) giới thiệu về GDTC, với khoảng 30 nghìn người tham gia năm 2019. Khóa học diễn ra trong 4 tuần với các nội dung: giới thiệu chung về GDTC; ra quyết định tài chính và ngân sách; tiết kiệm, tín dụng và cho vay; sử dụng thẻ, ngân hàng trực tuyến, bảo hiểm và bảo vệ người tiêu dùng.

Tại New Zealand, Ủy ban năng lực tài chính (CFFC) đã phát triển hình thức hội thảo trên web và cung cấp trực tuyến chương trình Sorted Sessions, với 6 chủ đề: Tư duy tiền bạc, Chi tiêu, Nghỉ hưu; KiwiSaver, Nợ, Bảo vệ, Tiết kiệm và Đầu tư. Mỗi chủ đề sẽ gồm 4 phần có độ dài 10-20 phút mà người dùng có thể hoàn thành khi có thời gian.

Ở Peru, Cơ quan quản lý ngân hàng, bảo hiểm và quỹ hưu trí (SBS) đã thay đổi định dạng của chương trình đào tạo giáo viên để ứng phó với cuộc khủng hoảng COVID-19 và kết hợp với các hình thức lớp học ảo và hội thảo trên web. Ngoài ra, chương trình đào tạo tại nơi làm việc (Finanzas para ti) đã được điều chỉnh từ khóa đào tạo trực tiếp dài 120 phút thành khóa học từ xa 60 phút thông qua hội thảo trên web sử dụng các nền tảng: Facebook live, Google meet và Zoom.

Ở Bồ Đào Nha, website GDTC Todos Contam với một nền tảng e-learning bao gồm một bộ các bài học và tài liệu về lập ngân sách gia đình, tiết kiệm và đầu tư, tín dụng, bảo hiểm và hệ thống kinh tế tài chính. Nền tảng này cho phép mở rộng GDTC tới nhiều đối tượng hơn và phủ sóng trên toàn quốc. Nền tảng cung cấp các video đào tạo với các bài trình bày đồng bộ dưới dạng văn bản về các chủ đề chính, và cung cấp một công cụ để đánh giá kiến ​​thức tài chính. Sau khi trả lời các câu hỏi liên quan đến mỗi lớp được cung cấp bằng nền tảng này, người dùng nhận được điểm số của họ cũng như lời giải thích cho các câu hỏi mà họ không Chọn phương án đúng.

Phát triển kỹ năng và sự tự tin

Phần lớn các sáng kiến ​​GDTC, dù là truyền thống hay kỹ thuật số, đều hướng tới thay đổi hành vi của các đối tượng mục tiêu thông qua việc phát triển các kỹ năng và năng lực cụ thể. Một số chương trình coi đây là mục tiêu chính ​​nhằm nâng cao kỹ năng quản lý tiền bằng các công cụ lập ngân sách hoặc trò chơi.

Nâng cao kỹ năng quản lý tiền bạc và kiểm soát tài chính: các công cụ lập ngân sách và ứng dụng quản lý tài chính cá nhân. Công cụ lập ngân sách được sử dụng rộng rãi để quản lý tiền bạc và là một thành phần quan trọng của hiểu biết về tài chính, được xác định bởi Khung năng lực cốt lõi của G20/OECD INFE về hiểu biết tài chính cho người trưởng thành. Khảo sát của OECD cho thấy nhiều nước đã xây dựng và cung cấp các công cụ lập ngân sách trên web hoặc ứng dụng để tạo điều kiện thuận lợi cho việc lập kế hoạch thu nhập, tiết kiệm, và chi tiêu, cũng như theo dõi chặt chẽ việc quản lý tín dụng hiện có.

Tại Áo, NHTW đã thiết kế một công cụ lập ngân sách hướng đến người trẻ tuổi, cho phép ghi lại các giao dịch tài chính bằng thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, hoặc tiền mặt; dự báo số dư để cảnh báo người dùng về hạn mức còn lại và có các video giải thích, số liệu thống kê, sơ đồ và chế độ hướng dẫn để người dùng làm quen với ứng dụng.

Tại Luxembourg, website GDTC Letzfin của ủy ban thị trường tài chính (CSSF) cung cấp các công cụ mô phỏng tính toán tín dụng, lập ngân sách cá nhân và kiểm tra kiến ​​thức tài chính của người dùng. Ngoài ra, CSSF đã phát triển một ứng dụng cho phép người dùng thiết lập và quản lý ngân sách, xác định các chi phí không cần thiết và lập kế hoạch tài chính trong tương lai. Ngoài ra, CSSF cũng thiết kế một ứng dụng giúp trẻ em nhận thức được tầm quan trọng của quản lý tài chính cá nhân (tiền tiêu vặt hoặc tiền khác). Trong đó, cha mẹ đóng vai các ngân hàng hướng dẫn trẻ em quản lý ngân sách cá nhân. Qua ứng dụng này, trẻ em chủ động học cách quản lý ngân sách cá nhân và đánh giá đúng hơn giá trị của đồng tiền.

Ở Peru, từ 2015, một bộ tài nguyên kỹ thuật số để cung cấp các công cụ quản lý tài chính cá nhân đã được thiết kế, dưới dạng ứng dụng tiết kiệm và lập ngân sách. Ứng dụng có tên Presupuesto Familiar (SBS Family Budget) giúp người dùng lập ngân sách cá nhân, quản lý thu nhập và chi phí. Ứng dụng Ahorrando Ando (SBS Savings) hỗ trợ và khuyến khích người dùng xây dựng thói quen tiết kiệm bằng cách thiết lập các mục tiêu tiết kiệm cụ thể và nhắc nhở định kỳ để tiền tiết kiệm vào ngày do người dùng đặt.

Các trò chơi giáo dục cũng đang được sử dụng để nâng cao khả năng học tập, nội dung kiến ​​thức, tư duy và tạo động lực cho người học. Trò chơi giáo dục giúp người học tìm hiểu các chủ đề phức tạp thông qua thử nghiệm, mắc sai lầm và học hỏi từ đó mà không tốn kém hoặc nguy hiểm; đồng thời, các trò chơi giáo dục cũng tạo động lực, thu hút sự tham gia của người học. Các ứng dụng trò chơi GDTC đã được các nước OECD/INFE sử dụng cho học sinh và trẻ em, và tất cả người dân.

Tại Italia, ứng dụng App..rendimento The CONSOB Investigame được sử dụng kết hợp với giao tiếp trực tiếp trong lớp học nhằm nâng cao kiến thức về thị trường tài chính và nhận thức về ​các ​hành vi thiên kiến ảnh hưởng đến lựa chọn đầu tư. NHTW Ý cũng đưa ra một trò chơi đố vui về các tính năng và rủi ro của các phương tiện thanh toán điện tử, cho phép trẻ em tham gia chơi với nhau trên nền tảng học trực tuyến quốc tế Kahoot! Tại Jordan, NHTW phát triển một trò chơi trực tuyến trên trang Facebook của mình dưới dạng bảng hỏi để đo lường mức độ phúc lợi tài chính của người dân và xác định điểm yếu chính cần giải quyết trong các chiến dịch GDTC trong tương lai.

Tại Luxembourg, ủy ban thị trường tài chính đã phát triển một trò chơi mô phỏng cho giới trẻ có tên FinGol: Trò chơi tài chính của cuộc sống. Người chơi sẽ phải tìm việc làm, quản lý ngân sách, đưa ra lựa chọn và giải quyết hậu quả của quyết định tài chính đó. NHTW Mexico cũng phát triển một ứng dụng trò chơi di động Mi Banxico từ năm 2014 nhắm đến trẻ em và giáo viên. Còn ở Peru, SBS đã tạo ra một trò chơi có tên là Grandes Ahorradores (Người tiết kiệm) với mục tiêu dạy trẻ em và thanh niên về quản lý tiền và tiết kiệm. Website của NHTW Romania cũng tổ chức trò chơi trực tuyến Moneta, trong đó học sinh có thể chơi với tương quan kinh tế vĩ mô với mục đích duy trì trạng thái cân bằng trong nền kinh tế, đồng thời làm quen với các chính sách của NHTW.

Tại Thụy Điển, cơ quan quản lý thị trường tài chính Finansinspektionen, cùng với Bảo tàng Kinh tế, đã thiết kế một ứng dụng di động giúp trẻ em hiểu thu nhập, thuế và chi phí. Người chơi có thể cố gắng làm các công việc với mức lương khác nhau và quyết định số tiền chi tiêu cho thực phẩm, chỗ ở và những thứ khác. Tại Ukraine, Ngân hàng Quốc gia (NBU) đã đưa ra trò chơi giáo dục trực tuyến Beat the Fraudster (Đánh bại kẻ gian lận). Thông qua hơn 80 nhiệm vụ, người dùng học các quy tắc cơ bản về bảo vệ và an ninh mạng trong lĩnh vực thanh toán không dùng tiền mặt: bảo vệ dữ liệu cá nhân và tài sản, đặt mật khẩu mạnh, sử dụng các ứng dụng di động của ngân hàng, nhận diện hành vi lừa đảo,…

MHN (theo OECD)