a) Tên nhiệm vụ: Hoạt động của các tổ chức tài chính vi mô bán chính thức - Thực trạng và khuyến nghị
b) Tổ chức chủ trì nhiệm vụ: Học viện Ngân hàng - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
c) Chủ nhiệm nhiệm vụ và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: TS. Nguyễn Đức Hải - Phó Giám đốc Trung tâm tài chính vi mô, Học viện Ngân hàng.
- Thư ký: ThS. Trần Huy Tùng - Nghiên cứu viên, Viện Nghiên cứu khoa học ngân hàng, Học viện Ngân hàng.
- Các thành viên tham gia:
d) Mục tiêu của nhiệm vụ:
Đề tài được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu: (i) Phân tích và làm rõ tầm quan trọng của khu vực bán chính thức trong mạng lưới cung ứng dịch vụ TCVM ở trên thế giới cũng như ở Việt Nam; (ii) Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động của các TCTCVM bán chính thức ở Việt Nam; (iii) Đề xuất những khuyến nghị, giải pháp cho cơ quan chức năng để có thể quản lý một cách có hiệu quả hoạt động của các TCTCVM bán chính thức ở Việt Nam; đồng thời đưa ra các khuyến nghị cho các tổ chức này nhằm mục tiêu phát triển năng động và bền vững.
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
– Thời gian bắt đầu: Tháng 04/2014;
– Thời gian kết thúc: Tháng 02/2016.
e) Kinh phí thực hiện: 135 triệu đồng
g) Kết quả thực hiện:
Đề tài DTNH.2/2014 đã hoàn thành các mục tiêu nghiên cứu đặt ra với các nội dung nghiên cứu cụ thể như sau
Chương 1 trình bày các cơ sở lý luận liên quan đến các TCTCVM bán chính thức và hoạt động của các tổ chức này. Theo đó, các TCTCVM bán chính thức được quan niệm là các TCTCVM nhưng chưa chịu sự quản lý của NHTW. Do đó, các tổ chức này không được phép huy động tiết kiệm tự nguyện như các TCTCVM đã được NHTW cấp phép. Các TCTCVM bán chính thức có thể được chia thành bốn loại cơ bản gồm các quỹ xã hội, từ thiện; các tổ chức NGO trong nước; các tổ chức NGO nước ngoài và các tổ chức khác. Ngoài các hoạt động cơ bản như cấp tín dụng, tiết kiệm bắt buộc, các TCTCVM bán chính thức còn cung cấp các dịch vụ tài chính và phi tài chính khác nhằm hỗ trợ các đối tượng khách hàng khác nhau. Vì bị giới hạn về nguồn vốn trong khi nhu cầu phát triển, mở rộng quy mô cao nên các TCTCVM bán chính thức có xu hướng chuyển đổi lên thành các TCTCVM chính thức và chịu sự quản lý của NHTW. Chương 1 cũng đưa ra một số nội dung, phương pháp quản lý các TCTCVM bán chính thức.
Chương 2 tập trung phân tích, đánh giá hoạt động của các TCTCVM bán chính thức tại Việt Nam thông qua các chỉ tiêu như mức độ tiếp cận, hiệu quả hoạt động, hiệu quả tài chính, hiệu quả xã hội và cơ cấu tổ chức. Dựa trên mẫu thống kê gồm gần 20 TCTCVM bán chính thức thu thập trên website của mixmarket, nghiên cứu tìm ra rằng các TCTCVM bán chính thức của Việt Nam trong thời gian qua đã có sự tăng trưởng mạnh về số lượng và quy mô. Qua đó, cải thiện được mức độ tiếp cận theo cả chiều rộng và chiều sâu; hiệu quả hoạt động được cải thiện rõ rệt nhưng hiệu quả tài chính còn chưa thực sự bền vững. Công tác quản lý các TCTCVM bán chính thức tại Việt Nam vẫn còn mang tính phân tán và chưa hoàn thiện.
Chương 3 đã đưa ra một số khuyến nghị quan trọng nhằm phát triển ngành TCVM Việt Nam trong tương lai nói chung và các TCTCVM bán chính thức nói riêng. Về khía cạnh quản lý, nghiên cứu đã đưa ra mô hình quản lý bao gồm sự tham gia của NHNN trong khâu phối hợp cấp phép với các Bộ ban ngành khác, giảm sát trực tiếp đối với các TCTCVM bán chính thức có dịch vụ thanh toán và giám sát gián tiếp các TCTCVM bán chính thức có huy động TKBB thông qua mạng lưới của NHCSXH và NHNNo. Về khía cạnh hoạt động của các TCTCVM bán chính thức tại Việt Nam, nghiên cứu khuyến nghị các tổ chức này cần tập trung nguồn lực phát triển, đa dạng hóa hợp lý các sản phẩm, dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ xã hội; bên cạnh đó, cải tổ là mô hình tổ chức, nâng cao năng lực tài chính, quản trị để chuẩn bị tốt quá trình chuyển đổi trong tương lai.
Nội dung nghiên cứu của đề tài được Hội đồng đánh giá nghiệm thu kết quả thực hiện xếp loại giỏi.