Cuộc cách mạng trong thanh toán

Cuộc cách mạng trong thanh toán

Minh Khuê

“Hệ thống thanh toán trong vòng 5 - 10 năm tới sẽ thay đổi ra sao? Và chúng ta phải làm gì để đáp ứng được nhu cầu của các đối tượng sử dụng dịch vụ tài chính - NH?”. Đó là phát biểu của Phó Chủ tịch cao cấp Dovetail, David Chance tại Hội thảo “Cuộc cách mạng trong thanh toán” trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh các nhà lãnh đạo NH châu Á vừa diễn ra.

Chia sẻ một số ý kiến từ góc độ quốc gia châu Á cũng như kinh nghiệm của Việt Nam về sinh thái thanh toán, ông Nghiêm Thanh Sơn, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN Việt Nam cho rằng: Với những đối tượng mới tham gia vào hệ thống thanh toán này thì chúng ta cần có Fintech. Hiện nay, các công ty Fintech phát triển rất nhiều trên thị trường. Họ cung cấp các giải pháp thanh toán an ninh, đảm bảo dựa trên các nền tảng tốt. Fintech cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hoạt động thanh toán cũng như khả năng bao quát tốt, có thể phục vụ khách hàng ở những khu vực rất rộng như ở nông thôn... Ông Sơn cho rằng, trong tương lai, mối quan hệ giữa Fintech và các NH sẽ là đối tác, bởi họ sẽ tận dụng lợi thế của nhau. “NH thì có cơ sở khách hàng tốt, có kênh phân phối tốt, có các kinh nghiệm về pháp luật, về quản lý rủi ro... Còn các công ty Fintech thì có tốc độ, kỹ năng, kiến thức về công nghệ”.

Đưa ra nhận định Việt Nam đã có những sự tiến triển trong hệ sinh thái thanh toán điện tử, ông Sơn dẫn chứng với việc Việt Nam cũng có những mô hình mới để có thể giúp các DN hợp tác với NH trong quản lý các tài khoản. NHNN cũng đã phê duyệt 3 dự án thanh toán phi tiền mặt ở khu vực nông thôn thông qua: PGBank chuyển tiền qua cửa hàng xăng dầu; Vietcombank phối hợp với M-Service chuyển tiền giá trị nhỏ thông qua Ví điện tử MoMo; hay sự hợp tác giữa MB và Viettel khi triển khai dịch vụ BankPlus. Chỉ trong năm 2015, đã có 14 ví điện tử được cấp phép hoạt động và đã có 77 triệu giao dịch với tổng doanh thu là 1,5 triệu USD.

Năm 2015, theo chỉ số về hệ thống thanh toán điện tử và báo cáo về hệ thống này cho thấy: trong số các quốc gia ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương và các tổ chức thì Việt Nam được xếp hạng ở mức 20/21 với 20,29 điểm. Con số trên chứng minh cho việc hệ thống thanh toán này còn nhiều tiềm năng phát triển ở Việt Nam. Và NHNN sẽ còn phải làm rất nhiều việc để có thể cải thiện vấn đề này.

Đại diện đến từ Vụ Thanh toán cũng cho biết thêm: NHNN hiện nay đang đánh giá lại toàn bộ khung pháp lý trong mảng thanh toán để có thể cải thiện các quy định này. Về mặt hạ tầng thị trường tài chính, NHNN cũng đang xây dựng và triển khai một số dự án, ví dụ như: ISO 20022 và một số hệ thống khác để có thể thúc đẩy khả năng tương tác và phát triển trong hạ tầng thanh toán, tạo ra sân chơi bình đẳng cho tất cả các đơn vị về thanh toán trên thị trường.

Đồng tình cao với những chia sẻ của ông Sơn, Phó Chủ tịch cao cấp Dovetail, David Chance đặt vấn đề: “Hệ thống thanh toán trong vòng 5 - 10 năm tới sẽ thay đổi ra sao? Và chúng ta phải làm gì để có thể sử dụng những hệ thống thanh toán, cũng như việc những hệ thống thanh toán đó có thể thay đổi cơ chế thanh toán của chúng ta như thế nào, để đáp ứng được nhu cầu của các đối tượng sử dụng dịch vụ tài chính - NH?”.

Hiện nay, phương thức, dịch vụ thanh toán đã thay đổi. Không chỉ hoàn toàn là cách thanh toán truyền thống trong hoạt động tài chính - NH như trước kia, chúng ta đã nói nhiều hơn tới những hệ thống thanh toán mới hơn. Một trong số đó là thanh toán qua hệ thống đại lý NH. Việc sử dụng hệ thống NH đại lý trong thanh toán để phát triển mạng lưới các hoạt động kinh doanh của NH về mặt địa lý. Song, việc phát triển nhanh chóng các hệ thống thanh toán điện tử có thể sẽ là mối đe doạ với các NH đại lý. Mỗi NH đại lý là một đối tượng trung gian của các NH lớn, và đương nhiên lo lắng về sức ép cạnh tranh sẽ xuất hiện khi vai trò trung gian của các NH đại lý sẽ mất đi nếu hệ thống thanh toán điện tử thực sự có hiệu quả.

Yếu tố gây bất lợi đối với các NH đại lý là việc thanh toán ngay lập tức, khi giao dịch thanh toán thậm chí có thể hoàn thành sau vài giây. Một số NH sẽ tích hợp hệ thống thanh toán ngay lập tức trong mạng lưới của mình. Khi đó NH có thể thực hiện nhiều thao tác thanh toán ngay lập tức, hoàn toàn có thể kiểm soát được rủi ro, tránh gian lận và nhiều những lợi ích khác. Các yêu cầu về dịch vụ mới, cũng như yêu cầu phải có ngôn ngữ tiêu chuẩn cho các hoạt động giao dịch tài chính - NH... cũng là những yếu tố cho sự phát triển của thanh toán NH. Bởi nếu không biết tận dụng những tiêu chuẩn mới thì mỗi NH sẽ tự đánh mất lợi thế cạnh tranh của mình.

Ông Ivan Schutts, Chuyên gia thanh toán và tài chính kỹ thuật số đến từ IFC cho rằng, cấu trúc thị trường tài chính của mỗi quốc gia là khác nhau. Nhưng có điểm chung nhất là phải luôn đặt khách hàng làm trung tâm hoạt động của NH. Và hợp tác vẫn là chìa khoá để tạo ra thành công cho mỗi NH, ở bất kỳ quốc gia nào.