Ngày 24/6/2012, Ngân hàng thanh toán quốc tế (BIS) công bố báo cáo thường niên thứ 82; theo đó, BIS nhận xét: Ngân hàng trung ương (NHTW) các quốc gia phát triển đang đối mặt với những hạn chế về khả năng của mình để hỗ trợ phục hồi kinh tế do nguồn lực của chính phủ để tăng cường tài chính đã không đủ đáp ứng như mục tiêu đề ra.
Báo cáo nêu rõ “Các ngân hàng trung ương đang bị dồn vào hoàn cảnh buộc phải kéo dài gói kích thích tiền tệ khi mà chính phủ đang do dự và các điều chỉnh bị trì hoãn. Những chính sách tiền tệ hỗ trợ thông thường và khẩn cấp đều đang giảm tác dụng và bộc lộ những hạn chế của mình”.
BIS dẫn chứng khi các ngân hàng trung ương phải hành động để hạn chế thiệt hại xuất phát từ sự sụp đổ của Lehman Brothers Holdings Inc, ngân hàng trung ương đã áp dụng mức lãi suất thấp nhất có thể và gia tăng hoạt động mua nợ. Chủ tịch ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) Mario Draghi đã chỉ ra rằng ngân hàng này đã sử dụng gần hết các công cụ của mình sau khi cắt giảm lãi suất cơ bản xuống mức thấp kỷ lục và bơm lượng lớn tiền mặt cho hệ thống ngân hàng.
Stephen Cecchetti, chuyên gia tư vấn kinh tế của BIS cho biết: Các ngân hàng trung ương đang ở tình trạng phải gánh quá nhiều nhiệm vụ vừa khôi phục thị trường vừa thúc đẩy nền kinh tế, khiến các ngân hàng này phải sử dụng mọi quyền lực của mình. Thực tế là các ngân hàng trung ương đang có ít dần sự lựa chọn. Trong khi mọi nỗ lực cần được tập trung vào việc khôi phục nền kinh tế toàn cầu nhằm phá vỡ chu kỳ luẩn quẩn và giảm áp lực lên ngân hàng trung ương.
Chính sách hoán đổi của ngân hàng trung ương đã cung cấp thanh khoản trong ngắn hạn cho các ngân hàng và chính phủ để khắc phục tình trạng nợ. Trong tuần trước, Cục Dự trữ Liên bang đã mở rộng chương trình Operational Twist và sẽ trao đổi 267 tỷ đôla Mỹ chứng khoán ngắn hạn với khoản nợ dài hạn. Chủ tịch Ben S. Bernanke cho biết các quan chức đang chú trọng vào những giải pháp triển vọng việc làm dựa trên quyết định nới lỏng hơn nữa. Trong khi đó, ECB đã cho vay hơn 1 nghìn tỷ euro với mức lãi suất thấp kỷ lục, và cho biết tháng này sẽ tiếp tục cung cấp thanh khoản cho các ngân hàng.
Theo BIS, lãi suất cơ bản của cả Fed và ECB, cùng với Ngân hàng trung uơng Anh, đều đang ở mức thấp kỷ lục. Nhìn chung, tài sản của các ngân hàng trung ương là 18 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 30% tổng sản phẩm quốc nội của nền kinh tế thế giới, tăng gấp đôi so với một thập kỉ trước.
Trong bài diễn văn chuẩn bị cho buổi phát biểu tại Basel ngày 23/6, Tổng giám đốc Jaime Caruana của BIS cho biết: “Khi lợi ích của việc nới lỏng tiền tệ khẩn cấp giảm đi và trở nên ít chắc chắn hơn, thì rủi ro của việc mở rộng bảng cân đối tại ngân hàng trung ương có khả năng tăng lên”.
Theo bản báo cáo, việc nới lỏng chính sách cũng gây ra rủi ro cho các quốc gia phát triển vì nguy cơ bùng nổ tín dụng và biến động giá tài sản, gây khó khăn hơn cho việc ổn định giá cả. Ngoài ra, chính sách tiền tệ tại các nền kinh tế mới nổi có thể được nới lỏng không theo hệ thống. Điều này sẽ gây ra các rủi ro đối với cân bằng tài chính, trường hợp này có thể gây hậu quả tương tự như đã xảy ra tại các quốc gia phát triển thời kỳ trước khủng hoảng.
BIS kêu gọi ngân hàng trung ương tại các nền kinh tế tiên tiến lưu ý đến hiệu ứng lan tỏa, và sử dụng tất cả cơ hội để tăng cường cân bằng tài chính.
Ông Caruana cũng cho biết thêm khi các ngân hàng trung ương đều sử dụng các biện pháp kích thích kinh tế thì các nhà hoạch định chính sách có thể gặp khó khăn trong việc thực hiện các yêu cầu thắt chặt chính sách tài chính. Các ngân hàng trung ương cũng có thể bị mất uy tín nếu chính phủ thất bại trong việc cân đối tài chính. Sự hợp nhất về tài chính là thực sự cần thiết không chỉ để khôi phục lại tính bền vững tài chính, mà còn để bảo vệ độ tin cậy của chính sách tiền tệ.
Về cuộc khủng hoảng nợ ở châu Âu, BIS cho biết giải pháp khắc phục cho cuộc khủng hoảng sẽ phải được thực hiện ở tất cả các ngân hàng trong hệ thống ngân hàng châu Âu.
DH - VTH