Chiến lược phát triển ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) là đòi hỏi cấp thiết trong quá trình phát triển hoạt động kinh doanh nói chung và quá trình phát triển ứng dụng CNTT nói riêng của ngân hàng thương mại (NHTM). Xây dựng và triển khai chiến lược phát triển ứng dụng CNTT là công tác hoạch định hệ thống CNTT hỗ trợ tốt nhất cho hoạt động kinh doanh, quá trình quản trị kinh doanh, quản lý rủi ro, bảo đảm hoạt động an toàn, phát triển bền vững và hội nhập, hợp tác của NHTM.
Mục tiêu chiến lược phát triển ứng dụng CNTT của NHTM
Mục tiêu chiến lược phát triển ứng dụng CNTT của NHTM có thể tùy thuộc vào tôn chỉ hoạt động, chiến lược hoạt động kinh doanh của từng NHTM nhưng đối với giai đoạn hiện nay nói chung bao gồm:
• Phát triển CNTT phù hợp với mục tiêu, chiến lược phát triển hoạt động kinh doanh của NHTM theo mô hình ngân hàng hiện đại;
• Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, giá trị thương hiệu, tiết kiệm chi phí, xác định mục tiêu ưu tiên trong phát triển CNTT;
• Đáp ứng yêu cầu công nghệ của một ngân hàng thương mại với các sản phẩm, dịch vụ hiện đại, tiện ích phong phú đáp ứng nhu cầu khách hàng;
• Xây dựng hệ thống CNTT của NHTM đạt trình độ tương đồng khu vực;
• Nâng cao khả năng hội nhập với các ngân hàng trong khu vực và trên thế giới.
Nguyên tắc xây dựng chiến lược phát triển ứng dụng CNTT của NHTM
1. Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT phục vụ chiến lược phát triển hoạt động kinh doanh của NHTM: Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT phải phù hợp, gắn liền đồng hành với chiến lược phát triển HĐKD. Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT bao gồm kế hoạch đề xuất, triển khai, vận hành, khai thác, duy trì các hệ thống CNTT nhằm phục vụ cho việc đạt được các mục tiêu của chiến lược phát triển HĐKD. Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT là nhằm nâng cao giá trị doanh nghiệp, đảm bảo nâng cao sức mạnh cạnh tranh của NHTM bằng CNTT, hiện đại hoá NHTM. Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT còn phải phục vụ quản lý tập trung và kiểm soát rủi ro, đáp ứng yêu cầu mở rộng hoạt động, hội nhập, hợp tác quốc tế của NHTM với ứng dụng công nghệ ngày càng cao.
2. Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT phải đảm bảo tính khả thi: Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT phải thực tế và có thể triển khai thực hiện được trong phạm vi những điều kiện khách quan (chính trị - kinh tế - xã hội quốc gia, quốc tế; môi trường kinh doanh, toàn cầu hóa, hội nhập...) và chủ quan (hiện trạng, các nguồn lực...) của NHTM. Không nên đồng nhất chiến lược với một danh mục mơ ước mà chiến lược cần phải gắn với những giải pháp và hành động cụ thể.
3. Chiến lược phải đảm bảo đầu tư cũng như vận hành khai thác hệ thống CNTT mang lại hiệu quả: Hiệu quả trực tiếp: mở rộng thị phần, mang lại lợi nhuận cho Ngân hàng, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ v.v. Hiệu quả gián tiếp: nâng cao hình ảnh, tăng cường thương hiệu của Ngân hàng, tăng mức độ hài lòng của khách hàng v.v.
4. Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT phải phù hợp với thông lệ khu vực và quốc tế: Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT phải hợp lý, phù hợp với xu thế thời đại, phù hợp với các thông lệ quốc tế, đảm bảo tính hội nhập, đặc biệt là thông lệ của các nước trong khu vực. Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT bảo đảm thực hiện hội nhập quốc tế với việc tạo ra mặt bằng công nghệ ngang bằng với các ngân hàng nước ngoài, bảo đảm các chuẩn mực và thông lệ tốt nhất của quốc tế, tạo ra sự hợp tác, phối hợp, liên kết hiệu quả.
5. Chiến lược CNTT phải đảm bảo có thể tiếp thu, cập nhật các công nghệ mới: Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT phải vừa là đường hướng, nhân tố hỗ trợ quyết định của lãnh đạo Ngân hàng, vừa là kim chỉ nam cho các đơn vị, cá nhân trong triển khai thực hiện. Chiến lược phải bao quát được một quãng thời gian dài trong tương lai phát triển của NHTM đồng thời phải liên tục thực hiện việc tiếp thu, cập nhật các công nghệ mới đảm bảo CNTT của NHTM luôn đổi mới, theo kịp với xu thế CNTT toàn cầu. Chiến lược phải là đường hướng, tầm nhìn về CNTT cho những năm tới đồng thời phải bao gồm các kế hoạch triển khai thực hiện được xây dựng và có cập nhật bổ sung qua từng thời kỳ. Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT có thể khái quát, có thể mang tính đường hướng, hàm chứa những trù tính, dự báo nhưng các kế hoạch thì cần phải thật cụ thể
Cấu phần chính của chiến lược phát triển ứng dụng CNTT của NHTM
Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT của NHTM có thể cấu thành từ nhiều cấu phần, nhiều kế hoạch và nhiều dự án nhưng nói chung bao gồm các cấu phần chính sau đây:
• Cơ sở hạ tầng và nhân lực : Nền tảng công nghệ, các qui trình, nhân lực hỗ trợ và đảm bảo thực hiện chiến lược kinh doanh
• Xử lý tác vụ: Bao gồm toàn bộ các công cụ, tiện ích và các qui trình để hỗ trợ thực hiện giao dịch / tác vụ nhằm tối ưu chi phí vận hành và nâng cao năng suất lao động
• Phát triển sản phẩm dịch vụ: Bao gồm toàn bộ các qui trình để phát triển và tổng hợp các sản phẩm và dịch vụ khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
• Phân phối: Bao gồm toàn bộ các hoạt động và các kênh trực tiếp phục vụ khách hàng nhằm tạo ra giá trị cho khách hàng và ngân hàng.
• Quản lý tài chính và rủi ro: Quản lý các hoạt động về quản lý rủi ro, quản lý thẻ, quản lý tín dụng, các quy trình và chính sách kinh doanh, chính sách tài chính, các hoạt động về kiểm soát tài chính, ngân quỹ, chứng khoán, hạch toán kế toán tổng hợp…
• Nghiên cứu phát triển: Gồm các hoạt động lập kế hoạch, nghiên cứu phát triển về thị trường, công nghệ mới, sản phẩm dịch vụ, kênh phân phối...
Kế hoạch và dự án trong chiến lược phát triển ứng dụng CNTT
Chiến lược phát triển ứng dụng CNTT của NHTM có thể bao gồm các kế hoạch tổng thể cho từng giai đoạn lớn. Kế hoạch tổng thể bao gồm các dự án CNTT đối với các cấu phần của chiến lược. Trong mỗi cấu phần có thể bao gồm nhiều dự án, các dự án được hoạch định nội dung đầu tư, khung thời gian thực hiện và các yếu tố khác. Kế hoạch tổng thể có thể được cụ thể hóa trong quá trình xây dựng và thực hiện các kế hoạch định kỳ (năm, 2 năm, 3 năm, 5 năm…). Khi xây dựng các kế hoạch định kỳ cần dựa trên cơ sở và nhất quán với chiến lược.
Tổ chức triển khai chiến lược phát triển ứng dụng CNTT
Để tổ chức triển khai thành công chiến lược phát triển ứng dụng CNTT cần có sự chỉ đạo điều hành thống nhất công tác triển khai thực hiện chiến lược, chuẩn bị chu đáo về nguồn lực (nhân lực, vật lực), cần kiện toàn tổ chức, nâng cao trình độ đối với các đơn vị quản lý triển khai chiến lược, quản lý vận hành CNTT. Đối với các dự án CNTT cần thành lập ban quản lý dự án với đầy đủ năng lực quản lý điều phối triển khai dự án và phối hợp tốt với các dự án và đơn vị liên quan, tuân thủ các quy định về quản lý dự án, các thủ tục về đầu tư, mua sắm và quản lý tài sản. Cần thường xuyên đào tạo nâng cao kiến thức về CNTT cho các cán bộ quản lý và toàn thể cán bộ nhân viêncủa NHTM. Ngoài ra cần thực hiện tốt công tác quản lý giám sát thực hiện chiến lược, kế hoạch và triển khai các dự án.
ThS. Đặng Mạnh Phổ - Giám đốc Ban Công nghệ BIDV
(cnth theo thnh)