Theo nhận định và đánh giá của nhiều chuyên gia, mặc dù kinh tế Việt Nam hiện nay đang trong giai đoạn khó khăn, song không vì thế mà nhu cầu nhân lực của ngành tài chính ngân hàng Việt Nam chững lại, đặc biệt là nguồn nhân lực có kinh nghiệm. Thiếu hụt nhất với nhân sự ngành ngân hàng chính là môi trường thực hành. Mô hình “ngân hàng thực hành” (School Branch) hiện nay mới chỉ được một số ít các trường Đại học quan tâm áp dụng. Còn với các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam, khi tiếp nhận nhân viên tân tuyển, bài toán đặt ra là nhân viên mới sau khi được đào tạo lý thuyết sẽ đảm nhận được vị trí công tác mà lãnh đạo giao như thế nào ? Có nhanh chóng thích ứng với tình hình thực tế tại chi nhánh hay không ? Sự thiếu hụt môi trường thực hành khiến nhân sự mới của các NHTM thường tỏ ra lúng túng, mất nhiều thời gian thích nghi trong quá trình tác nghiệp. Chính vì thế, một số NHTM Việt Nam hiện nay đang trăn trở với bài toán “Mô hình ngân hàng thực hành” (School Branch) nhằm tạo môi trường thực hành cho học viên để họ có thể vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn, rút ngắn thời gian học việc và thích nghi với công việc thực tế.
Bắt đầu từ giảng đường đại học…
Hiện nay, trong hệ thống giáo dục đào tạo cả nước có ba trường Đại học có mô hình “Ngân hàng thực hành”, gồm : Đại học Đại Nam, Đại học kinh tế TP.Hồ Chí Minh và Học viên Ngân hàng. Mặc dù quy mô, cũng như hạ tầng cơ sơ vật chất có khác nhau, song nhìn chung, các Trường đều đầu tư với các phòng cơ bản, như : phòng Kế toán, phòng Tín dụng, phòng Tài trợ thương mại, Quầy giao dịch… Quy trình vận hành tương đương với một chi nhánh ngân hàng nhằm giúp cho sinh viên có một cái nhìn thực tế hơn về mô hình ngân hàng, có cơ hội tiếp cận các phần mềm nghiệp vụ, phần mềm kế toán phục vụ cho việc tác nghiệp tại NHTM, nắm được những kỹ năng cơ bản khi ra trường. Tuy nhiên, hạn chế chủ yếu của mô hình “Ngân hàng thực hành” tại các Trường đại học là thời gian thực tập của sinh viên ngắn, các tình huống thực tế ít và chưa được cập nhật thường xuyên. Chính vì thế sự cọ sát với thực tế của sinh viên chưa được tương xứng với kỳ vọng.
…Tới mô hình trong các Trung tâm Đào tạo tại các NHTM Việt Nam
Đối với các Trung tâm đào tạo trong các NHTM, rèn luyện các kỹ năng nghiệp vụ và vận dụng những kiến thức vào thực tiễn đối với nhân sự mới tuyển càng cần được quan tâm hơn nữa, bởi môi trường làm việc tại ngân hàng đòi hỏi cán bộ phải tuân thủ các quy trình nghiệp vụ cũng như có các kỹ năng xử lý nghiệp vụ thành thạo và kỹ năng xử lý các tình huống phát sinh. Trong thời gian vừa qua, một số NHTM Việt Nam đã tích cực triển khai mô hình “Ngân hàng thực hành” nhằm đáp ứng được nhu cầu chất lượng đào tạo ngày một nâng cao. Mô hình School Branch tại các Trung tâm đào tạo của các NHTM Việt Nam thường được thiết kế giống như một điểm giao dịch, bao gồm : khu vực đón khách, bàn làm việc cho giao dịch viên, máy tính, tờ rơi....thậm chí cả máy ATM. Những mô phỏng này sẽ mang lại cho học viên một môi trường để thực hành các tình huống nghiệp vụ như trong thực tế. Với những tình huống thực hành (case studies), chẳng hạn có khách hàng muốn mở tài khoản, có khách hàng không thể rút tiền từ máy ATM, có khách hàng lại muốn biết thông tin về tỷ giá ngoại tệ, hoặc có khách hàng lúng túng khi phải điền thông tin vào “Giấy yêu cầu chuyển tiền”... dành cho Chuyên viên quan hệ khách hàng, Giao dịch viên đã được xây dựng sẵn để các học viên thực hành xử lý các tình huống khác nhau. Có rất nhiều tình huống được quay video trực tiếp khi học viên tham gia giao tiếp thực nghiệm. Sau khi kết thúc, giảng viên và học viên cùng thảo luận, phân tích những ưu điểm và mặt chưa được trong từng tình huống để mọi người có thể chia sẻ và đóng góp ý kiến. Cách làm này giúp các học viên hiểu rõ phải xử lý tình huống như thế nào cho sát với thực tiễn.
Rõ ràng mô hình “Ngân hàng thực hành” là môi trường đào tạo thực tiễn của một NHTM với số liệu tương đối sát với thực tế, được mô phỏng của một hoặc nhiều chi nhánh qua hệ thống ngân hàng cốt lõi (Core banking); mọi quy trình, văn bản chế độ nghiệp vụ, các tình huống lỗi thực tế phát sinh sẽ được mô phỏng và đáp ứng trong một môi trường thực hành điển hình các sản phẩm dịch vụ tài chính. Hiện nay đã có một số NHTM Việt Nam đang triển khai mô hình “Ngân hàng thực hành” tại Trung tâm đào tạo nguồn nhân lực của mình. Ngân hàng Agribank, ngân hàng Seabank là những điển hình trong hoạt động này. Tại Ngân hàng Đông Nam Á – Seabank, 2 chương trình đào tạo đặc biệt được Trung tâm Đào tạo SeABank cung cấp đó là SeAStart – Chương trình đào tạo dành cho nhân viên mới và School Branch – Khóa học chuyên sâu về lĩnh vực ngân hàng, kết hợp lý thuyết và tình huống thực nghiệm. Ngoài ra tại đây còn có rất nhiều chương trình đào tạo khác, trên cơ sở mô hình chuẩn đã thành công tại Societe Generale – đối tác chiến lược củaSeABank.
Seabank đã đưa vào hoạt động mô hình chi nhánh ngân hàng thực hành, và trở thành ngân hàng đầu tiên tại Việt Nam triển khai quy chuẩn đào tạo gắn liền với thực hành nghiệp vụ cho nhân viên ngân hàng. Đây là thành quả hợp tác giữa Seabank và Societe Generale, ngân hàng bán lẻ hàng đầu tại Pháp và Châu Âu, sau hơn 4 năm là đối tác chiến lược của nhau. School Branch là môi trường đào tạo thực hành có đủ điều kiện như một điểm giao dịch thật với 200 kịch bản tình huống thực hành và hệ thống thiết bị máy tính hiện đại. Trong năm 2012 vừa qua, Ngân hàng thực hành của Trung tâm đào tạo Seabank đã tổ chức hàng nghìn giờ đào tạo về các lĩnh vực như : hội nhập, thực hành, kỹ năng, nghiệp vụ, quy trình, sản phẩm cho hàng nghìn lượt cán bộ công nhân viên đang làm việc và hàng trăm nhân viên tân tuyển. Sau khi tham gia các khóa đào tạo lý thuyết, học viên sẽ được thực hành các bài tập tình huống nghiệp vụ giả định, để làm quen với môi trường làm việc và thực hành trên hệ thống công nghệ thông tin (Core Banking T24 Temenos ) mà Seabank đang sử dụng để thực hành các giao dịch như trong thực tế. Với cách tiếp cận kiến thức như vậy sẽ giúp cho các học viên đồng thời phải huy động và vận dụng các kiến thức, kỹ năng và sự hiểu biết của họ để phục vụ khách hàng, giới thiệu và tư vấn cho khách hàng về sản phẩm, áp dụng những nguyên tắc cơ bản về dịch vụ khách hàng.
Không gian trung tâm đào tạo ngân hàng thực hành của Seabank
Việc triển khai và đưa vào hoạt động thực tế “Ngân hàng thực hành” (School Branch) tại nhiều Trung tâm đào tạo thuộc các NHTH Việt Nam hiện nay cho thấy các ngân hàng đang đẩy mạnh việc nâng cao chất lượng dịch vụ chuyên nghiệp trong hoạt động nghiệp vụ của một NHTM. Qua học tập tại “Ngân hàng thực hành”, học viên có thể nắm bắt những nội dung cơ bản và có khả năng thực hiện hiệu quả các nghiệp vụ thực tế, như : các sản phẩm ngân hàng bán lẻ; Các sản phẩm Khách hàng SME (Small Medium Enterprise – Khách hàng Doanh nghiệp vừa và nhỏ); Pháp luật kinh tế ngân hàng; Phòng chống rửa tiền; Kỹ năng chào đón khách hàng; Kỹ năng chào bán sản phẩm; Nâng cao phản xạ bán hàng tại quầy…. Bên cạnh đó, qua mỗi nghiệp vụ được nghiên cứu, ứng dụng cụ thể tại ngân hàng thực hành sẽ được trải nghiệm và đánh giá qua đối tượng là học viên và đội ngũ giảng viên, mà trong điều kiện của một chi nhánh ngân hàng thương mại sẽ không thực hiện được vài trò vừa nghiên cứu, vừa đào tạo thực hành vừa đáp ứng hoạt động kinh doanh.
(cnth theo thnh)