Các NH phải bỏ ra rất nhiều chi phí đầu tư cho công nghệ. Tuy nhiên, không phải lo NH sẽ vin vào đó mà tăng phí dịch vụ, nhất là trong bối cảnh các NH phải cạnh tranh để giữ chân khách hàng (KH) và “quyền năng mặc cả” hiện cũng thuộc về phía các “thượng đế”.
Thực hư chuyện quá nhiều loại phí
Đỗ Phạm
Các NH phải bỏ ra rất nhiều chi phí đầu tư cho công nghệ. Tuy nhiên, không phải lo NH sẽ vin vào đó mà tăng phí dịch vụ, nhất là trong bối cảnh các NH phải cạnh tranh để giữ chân khách hàng (KH) và “quyền năng mặc cả” hiện cũng thuộc về phía các “thượng đế”.
NH đầu tư công nghệ, KH không lo “cõng” phí
Thời gian gần đây, dư luận không khỏi giật mình trước thông tin chủ thẻ NH đang phải gánh tới 20-25 loại phí dịch vụ. Còn giật mình hơn khi xem biểu phí thẻ ghi nợ nội địa (ATM) của nhiều NH, số thứ tự về các loại phí trong biểu phí có thể lên tới con số 30 có lẻ. Đơn cử xem biểu phí ATM của một NH cỡ trung, có tới 32 loại phí được liệt kê ra.
Tuy nhiên, một chủ thẻ ATM cụ thể chắc chắn sẽ không phải chịu toàn bộ các loại phí đó. Lý do bởi đây chỉ là bảng tổng hợp tất cả các loại phí cho ATM nói chung, còn với một thẻ ATM cụ thể, dù tính cách nào cũng không thể ra được nhiều loại phí như vậy.
Nhìn vào biểu phí của NH nói trên, thực tế chỉ có 6 nhóm phí dịch vụ cơ bản và trong mỗi nhóm phí đó sẽ chia nhỏ ra các loại phí cụ thể. Ví dụ, riêng trong nhóm “Phí phát hành thẻ và phí thường niên” có tới 5 loại phí và tương ứng là 5 mức phí: Phí phát hành thường; Phí phát hành nhanh; Phí phát hành lại thẻ - do bị thất lạc/hư hại; Phí phát hành lại thẻ nhanh - do bị thất lạc/hư hại; Phí thường niên. Nếu chỉ nhìn qua và nói “KH sẽ phải chịu tới 5 loại phí đối với nhóm phí phát hành thẻ và phí thường niên của NH này” thì cũng không sai. Hay trong nhóm “Phí dịch vụ khác” cũng có tới 10 loại phí được liệt kê ra và cũng có thể nói chung chung là “KH phải trả 10 loại phí cho nhóm này”.
Nhưng thực ra, có những loại phí mà đa số KH sẽ không bao giờ phải trả. Chẳng hạn với phí cấp lại PIN, sao có thể nói KH phải trả nếu họ không có nhu cầu? Và khi phải sử dụng tới một dịch vụ cụ thể nào đó mà NH cung cấp, chắc chắn KH sẽ vui vẻ trả phí theo nguyên tắc rất bình thường của thị trường là “anh cứ cung cấp dịch vụ cho tốt, nếu cần dùng tôi sẽ chấp nhận trả phí”. Đơn cử, nếu muốn dùng dịch vụ SMS thông báo biến động giao dịch, KH sẽ vui vẻ trả phí cho NH.
“Quyền năng mặc cả” thuộc về KH
Theo quy định của NHNN, thẻ ATM thông thường sẽ có 6 loại phí cơ bản. Các loại phí này bao gồm phí phát hành thẻ, phí thường niên, phí rút tiền mặt, phí chuyển khoản, vấn tin tài khoản và phí in sao kê. Thực tế, chủ thẻ chỉ phải chịu 2 loại phí cố định là phí thường niên và phí phát hành thẻ. Các loại phí khác, KH dùng đến đâu thì trả đến đó. Hơn nữa trên thực tế, các NH hiện đang miễn rất nhiều loại phí khác cho KH.
Trước những ý kiến cho rằng thẻ ATM đang phải “cõng” rất nhiều loại phí, TS. Cấn Văn Lực – chuyên gia tài chính NH cho rằng, không có chuyện một KH bình thường phải bị áp tất cả các loại phí mà NH quy định. Cụ thể, mỗi NH đều có biểu phí công bố công khai và quy định chung về các loại phí giao dịch. Do đó, KH nên xem lại kỹ biểu phí, trường hợp và đối tượng áp dụng. Hơn nữa, hệ thống NH hiện nay rất cạnh tranh trong vấn đề cung cấp dịch vụ thẻ, nên việc một NH áp dụng nhiều phí quá thì rất có thể KH của NH đó sẽ chuyển sang sử dụng thẻ của một NH khác. “Quyền năng mặc cả trong vấn đề thẻ hiện nay thuộc về phía KH. Bởi KH được rất nhiều NH chào mời sử dụng thẻ nên rõ ràng nếu bên nào cung cấp được thẻ với phí cạnh tranh, chất lượng tốt thì họ sẽ dùng” – TS. Lực nhận định.
Các NH thời gian gần đây quan tâm rất lớn đầu tư, đổi mới công nghệ, cũng như hạ tầng an ninh, bảo mật trong thanh toán thẻ trong bối cảnh nhu cầu sử dụng dịch vụ ngày càng đa dạng và rủi ro công nghệ cũng gia tăng. Về lý thuyết, khi đầu tư vào công nghệ, NH sẽ thu được nhiều phí dịch vụ hơn, giảm được chi phí giao dịch, gia tăng cơ hội tiếp cận các KH tiềm năng và qua đó tăng được số lượng KH sử dụng sản phẩm dịch vụ và gián tiếp nâng cao hiệu quả hoạt động cho NH. Tuy nhiên trên thực tế, chi phí đầu tư thường rất lớn, trong khi mức phí thu được vẫn chưa đủ bù đắp chi phí vận hành chứ chưa nói đến việc tái tạo nguồn vốn đầu tư, nâng cấp các công nghệ mới.
Đơn cử như TPBank, đại diện NH này cho biết, không kể chi phí đầu tư hệ thống ATM ban đầu, hiện mỗi năm NH vẫn phải “rót” hàng trăm tỷ đồng cho hạ tầng công nghệ, bao gồm các hệ thống dự phòng, chi phí bảo trì, duy trì và phát triển, nâng cấp hệ thống… NH này cũng là đơn vị đi đầu trong việc ứng dụng các giải pháp công nghệ mới, điển hình như hệ thống giao dịch tự động LiveBank 24/7 – các điểm giao dịch không cần nhân viên, cho phép KH thực hiện được hầu hết các dịch vụ NH truyền thống trên máy không kể ngày đêm. Tuy nhiên, NH này vẫn miễn giảm phần lớn các loại phí dịch vụ khi giao dịch trên ATM hay hệ thống LiveBank.
Ông Nguyễn Hưng, Tổng giám đốc TPBank cho biết: “Chúng tôi hướng đến việc thúc đẩy KH sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt và sử dụng các phương tiện điện tử, công nghệ mới trong các giao dịch NH. Khách hàng nên sử dụng thẻ và các ứng dụng NH điện tử để thanh toán mua hàng hóa dịch vụ và chuyển khoản, hơn là chỉ để rút tiền mặt. Hơn nữa, nếu KH dùng thẻ để thanh toán thì sẽ được miễn phí hoàn toàn”.