Lạm phát vẫn cần cẩn trọng lớn

Lạm phát vẫn cần cẩn trọng lớn

Đỗ Lê

CPI tháng 3/2018 dự kiến giảm 0,28% so tháng trước, củng cố thêm khả năng giữ được mục tiêu kiểm soát ở mức 4% trong năm nay nhưng quan ngại vẫn còn.

Tạm vơi bớt nỗi lo

Tại phiên họp quý I/2018 của Ban chỉ đạo điều hành giá ngày 27/3/2018, ông Nguyễn Anh Tuấn, Cục trưởng Cục quản lý giá (Bộ Tài chính) thông tin, ước tính chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của tháng 3/2018 giảm 0,28% so với tháng 2.

Trong quý I, giá các mặt hàng thiết yếu thế giới tăng trở lại như nhiên liệu, chất đốt, sắt thép… có tác động đến giá trong nước. Quý I vừa qua cũng là mùa lễ hội và có Tết Nguyên đán nên một số mặt hàng tăng giá. Tuy nhiên, do các bộ, địa phương phối hợp chặt chẽ trong bảo đảm cân đối cung cầu các nguồn hàng nên không có biến động tăng mạnh về giá, thậm chí nhiều mặt hàng giảm giá như giá thịt lợn, rau tươi, giá viễn thông, giá khí giảm so với đầu năm 2017.

Như vậy, trái với quan ngại chung cho rằng lạm phát tăng cao trong tháng 1 và tháng 2 vừa qua sẽ gây trở ngại cho việc kiểm soát lạm phát trong những tháng tiếp theo của năm 2018, việc CPI tháng 3 giảm so với tháng trước đã trở lại phản ánh đúng theo quy luật tiêu dùng của những năm trước đây, đó là giá cả sẽ giảm sau Tết. Hơn nữa, CPI tháng 3 chỉ tăng 2,65% so cùng kỳ năm trước cũng đã giúp CPI bình quân 3 tháng đầu năm 2018 chỉ còn tăng 2,82%, thấp hơn so với mức tăng CPI bình quân 2,9% trong 2 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước.

Tuần trước, tại một hội thảo cho các khách hàng DN, ông Ngô Đăng Khoa, Giám đốc toàn quốc Khối kinh doanh tiền tệ và thị trường vốn của HSBC Việt Nam dẫn báo cáo của Khối nghiên cứu Tập đoàn HSBC nhận định, mặc dù gặp áp lực từ giá thực phẩm và giá dầu cao hơn nhưng lạm phát vẫn sẽ ở mức thấp dưới 4% trong năm nay. Dự báo lạm phát có thể sẽ vượt lên trên mức 4% thời điểm tháng 6 và tháng 7 nhưng sau đó sẽ giảm dần và rơi vào khoảng 3,7% cho cả năm 2018.

Một điểm đáng chú ý trong diễn biến tháng 3 là lạm phát cơ bản vẫn ổn định so với tháng trước và chỉ tăng 1,38% so với cùng kỳ nên cả quý I chỉ ở mức 1,34%. Điều này phản ánh chính sách tiền tệ (CSTT) vẫn đang được điều hành ổn định. Như Ban chỉ đạo điều hành giá nhận định, công tác điều hành tỷ giá trung tâm linh hoạt đã giúp ổn định thị trường ngoại tệ. Các hoạt động phối hợp chặt chẽ CSTT và tài khoá và các chính sách vĩ mô khác giúp ổn định giá trị đồng tiền và lạm phát cơ bản, trong khi Quỹ bình ổn xăng dầu được sử dụng linh hoạt đã góp phần hạn chế tăng giá xăng.

“Những tháng cuối năm 2017, dòng vốn nước ngoài vào rất lớn và thông thường sẽ gây áp lực lớn cho lạm phát cho những tháng sau đó. Nhưng từ cuối 2017 đến nay, lạm phát cơ bản vẫn được duy trì ổn định, điều đó cho thấy điều hành CSTT của NHNN đã bắt nhịp rất tốt, qua đó loại trừ được yếu tố lạm phát trong lĩnh vực tiền tệ khi dòng tiền nước ngoài đổ vào”, một chuyên gia kinh tế nhận xét.

Trong khi đó theo ông Ngô Đăng Khoa, việc NHNN luôn nhất quán mục tiêu ổn định KTVM khi luôn coi việc kiềm chế lạm phát, ổn định lãi suất, tỷ giá là những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu, đồng thời linh hoạt trong các giải pháp điều hành đã góp phần quan trọng mang lại những thành công tăng trưởng kinh tế của Việt Nam gần đây.

Lạm phát vẫn là một rủi ro

Tính toán các yếu tố tác động tăng – giảm CPI, Ban chỉ đạo điều hành giá đã xây dựng 3 kịch bản cho điều hành giá 2018 theo đó dự báo CPI bình quân cả năm 2018 sẽ tăng ở mức từ 3,41%- 3,55% và 3,9%, dưới chỉ tiêu Quốc hội giao tăng lạm phát 4% cho năm 2018.

Với nền tảng KTVM liên tục được giữ ổn định trong những năm gần đây, lạm phát rõ ràng không còn là “con ngáo ộp” đe dọa nền kinh tế như trong quá khứ. Tuy nhiên, xét trong nền tảng ổn định đó thì nhiều chuyên gia cho rằng, lạm phát năm nay là một rủi ro cần được quan tâm. Nếu không cẩn trọng thì năm nay lạm phát có thể tăng vượt mục tiêu 4% đặt ra.

Trước hết, theo ước tính, tới 8 địa phương sẽ điều chỉnh giá khám chữa bệnh đối với người không có thẻ BHYT, dự kiến tác động CPI khoảng 0,07%. Chi phí quản lý vào giá dịch vụ y tế, lương cơ sở cơ cấu vào giá dịch vụ khám chữa bệnh được điều chỉnh sẽ làm CPI tăng 0,42%. Tăng giá dịch vụ giáo dục tác động tới CPI 0,3%. Bên cạnh đó là tác tộng tăng giá do ảnh hưởng xu hướng biến động của giá xăng dầu, điều chỉnh tiền lương trong khối DN và khu vực công, rủi ro về thiên tai và thời tiết bất lợi, giá các mặt hàng thiết yếu như vật liệu xây dựng (thép), thực phẩm có xu hướng tăng... Chưa kể đến tác động nếu tăng giá điện.

Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia (UBGSTCQG) cũng cảnh báo, CPI năm 2018 sẽ có xu thế tăng cao hơn so với năm 2017 nếu lộ trình tăng giá dịch vụ công không được kiểm soát chặt chẽ. Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội quốc gia (NCIF) cũng đã lưu ý rằng lạm phát đang chịu sức ép lớn và lạm phát bình quân năm nay có thể chạm ngưỡng 4,5%. Cũng cần đề phòng khả năng thời tiết cực đoan, như nắng nóng kéo dài nếu xảy ra sẽ không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn khiến tiêu thụ điện tăng và do giá điện tính theo bậc thang nên chi phí cũng sẽ tăng lên.

Một yếu tố trong nước khác phải tính đến là khả năng lạm phát do cầu kéo. Trong bối cảnh các yếu tố như tỷ giá, lãi suất, lạm phát dự báo ổn định, cùng với đó là triển vọng kinh tế tích cực trong năm nay thì hoạt động đầu tư sẽ tăng lên cũng như mọi người kỳ vọng thu nhập tăng lên trong tương lai nên sẽ có xu hướng chi tiêu mạnh hơn trong thời điểm hiện tại, tức là tiêu dùng sẽ tăng lên. Những yếu tố đó cũng góp phần tăng lạm phát.

Bên cạnh các yếu tố trong nước, thì diễn biến từ thị trường thế giới (như dự báo giá dầu và giá nhiều hàng hóa cơ bản trên thế giới có thể tăng cao hơn), các vấn đề địa chính trị hay chủ nghĩa bảo hộ và khả năng xảy ra chiến tranh thương mại cũng là những nhân tố mà Việt Nam cần đặc biệt quan tâm để chủ động giữ vững ổn định KTVM trong đó có kiểm soát lạm phát.

Tại phiên họp của Ban chỉ đạo điều hành giá vừa qua, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết, lạm phát cơ bản hiện nay vẫn thấp hơn mục tiêu chung trong năm nay là từ 1,6- 1,8%. NHNN sẽ theo dõi sát diễn biến của lạm phát cơ bản, việc thực hiện chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng 17%, tập trung tín dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh, giúp cân đối tiền - hàng, hỗ trợ cho tăng trưởng và kiểm soát lạm phát.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá khẳng định, Chính phủ sẽ đủ khả năng để điều hành chỉ số giá tiêu dùng tăng khoảng 4% theo đúng yêu cầu của Quốc hội. Phó Thủ tướng yêu cầu, các bộ, ngành bám sát kịch bản tăng CPI năm 2018 ở mức 3,55% để triển khai các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể.