Kiến nghị của cử tri: “Cử tri kiến nghị xem xét giảm lãi suất ngân hàng từ 1-2%/năm cho các cơ sở kinh doanh phi nông nghiệp ở nông thôn có vay vốn tại các tổ chức tín dụng phục vụ cho hoạt động kinh doanh”.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trả lời như sau:
Thời gian qua, bám sát Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ và diễn biến kinh tế vĩ mô, thị trường tiền tệ, NHNN đã ban hành và triển khai đồng bộ nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng, đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, trong đó chú trọng duy trì ổn định và giảm mặt bằng lãi suất. Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 tác động không nhỏ đến mọi mặt đời sống kinh tế xã hội, trên cơ sở các chỉ thị, nghị quyết của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ1 NHNN đã khẩn trương vào cuộc và quyết liệt triển khai có hiệu quả các công cụ chính sách tiền tệ, chỉ đạo hệ thống TCTD triển khai đồng bộ các giải pháp tổng thể về tín dụng và dịch vụ ngân hàng nhằm tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp vượt qua ảnh hưởng của đại dịch, cụ thể:
(i) Điều hành linh hoạt, đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường tiền tệ, tỷ giá, đảm bảo thanh khoản hệ thống, giảm mặt bằng lãi suất, góp phần ổn định vĩ mô, tạo điều kiện giảm thiểu tác động của dịch.
Cụ thể: Sau khi NHNN điều chỉnh giảm lãi suất điều hành cuối năm 2019, từ đầu năm 2020 đến nay NHNN tiếp tục giảm 02 lần đồng bộ các mức lãi suất nhằm ổn định và giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp, người dân khắc phục khó khăn, phục hồi sản xuất2; Đồng thời, chỉ đạo TCTD chủ động cân đối khả năng tài chính để áp dụng lãi suất cho vay hợp lý, đảm bảo an toàn tài chính; triệt để tiết giảm chi phí hoạt động, trước mắt không chia cổ tức bằng tiền mặt để tập trung nguồn lực giảm lãi suất cho vay đối với dư nợ hiện hữu và các khoản cho vay mới.
Chính sách điều chỉnh giảm đồng bộ lãi suất của NHNN đã và đang góp phần giảm bớt khó khăn cho nền kinh tế, kịp thời hỗ trợ vốn có chi phí hợp lý cho doanh nghiệp, người dân vay để phục hồi, phát triển sản xuất kinh doanh. Kết quả, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay có xu hướng giảm. Hiện, lãi suất huy động bằng VND phổ biến ở mức 0,1- 0,2%/năm đối với tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 1 tháng; 3,7 - 4,25%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng; 4,4- 6,4%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 6 tháng đến dưới 12 tháng; kỳ hạn từ 12 tháng trở lên ở mức 6,0 - 7,3%/năm. Lãi suất cho vay VND phổ biến ở mức 6,0-9,0%/năm đối với ngắn hạn; 9,0-11%/năm đối với trung và dài hạn; Lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VND các lĩnh vực ưu tiên giảm 1,0%/năm so với đầu năm và hiện ở mức 5%/năm.
Như vậy, tính từ tháng 9/2019 đến nay, NHNN đã 3 lần giảm lãi suất điều hành, với mức giảm là 1,75%/năm, đồng thời giảm 0,8-1,25%/năm trần lãi suất huy động, giảm 1,5%/năm trần lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên. Trong 6 tháng đầu năm 2020, Việt Nam hiện là một trong những nước có mức giảm lãi suất điều hành tương đối lớn so với các nước trong khu vực.3
(ii) Chủ động, kịp thời ban hành Thông tư 01/2020/TT-NHNN hiệu lực từ ngày 13/3/2020, tạo cơ sở pháp lý để TCTD tháo gỡ khó khăn về vốn vay cho khách hàng: (1) Khách hàng được cơ cấu nợ gốc và lãi đến hạn với thời hạn phù hợp và không bị chuyển nợ xấu, không bị tính lãi phạt; (2) Khách hàng sau khi được cơ cấu nợ và giữ nguyên nhóm nợ vẫn có điều kiện để tiếp cận các nguồn vay mới; (3) Tạo hành lang pháp lý để TCTD miễn giảm lãi, phí. Đây là giải pháp hữu hiệu giúp doanh nghiệp khắc phục khó khăn, phục hồi sản xuất kinh doanh.
(iii) Ban hành Chỉ thị 02/CT-NHNN ngày 31/3/2020, chỉ đạo các TCTD nghiêm túc triển khai các giải pháp cấp bách của ngành Ngân hàng để tăng cường phòng, chống và khắc phục khó khăn do tác động của dịch bệnh, trong đó yêu cầu các TCTD đẩy mạnh thực hiện có hiệu quả các giải pháp cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi vay; điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, chỉ tiêu lợi nhuận phù hợp, không chia cổ tức bằng tiền mặt, để dành nguồn lực chia sẻ khó khăn, hỗ trợ khách hàng, giảm mạnh lãi suất cho vay đối với khách hàng,...
(iv) Tổ chức các Hội nghị trực tuyến toàn ngành về tăng cường tín dụng ngân hàng hỗ trợ doanh nghiệp và người dân khắc phục khó khăn do ảnh hưởng dịch Covid-19, yêu cầu toàn hệ thống TCTD triệt để tiết giảm chi phí để có điều kiện giảm lãi suất cho vay; chủ động cân đối sẵn sàng nguồn vốn để đầu tư cho những phương án, dự án khả thi; đơn giản hóa quy trình thủ tục nội bộ, tạo thuận lợi hơn nữa cho khách hàng vay vốn.
Với các giải pháp đồng bộ trên đây, mặt bằng lãi suất huy động cả ngắn, trung, dài hạn của TCTD đã liên tiếp giảm. Mặt bằng lãi suất cho vay cũng giảm, riêng lãi suất cho vay lĩnh vực ưu tiên giảm mạnh 1,0%/năm so với cuối năm 2019. Theo công bố của IMF (03/2020), lãi suất cho vay của Việt Nam ở mức 7,7%, tương đương Philippines (7,13%), thấp hơn một số nước có trình độ phát triển tương đồng trong khu vực: Indonesia (10,01%), Mông Cổ (16,81%), Bangladesh (9,62%), Ấn Độ (9,4%), Myanmar (16%).
Tuy nhiên, việc điều hành lãi suất cần đảm bảo phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát, thị trường tiền tệ và nằm trong tổng thể mục tiêu chính sách tiền tệ. Trong thời gian tới, trên cơ sở bám sát diễn biến kinh tế vĩ mô, thị trường tài chính, tiền tệ trong nước và quốc tế, NHNN tiếp tục điều hành lãi suất phù hợp với cân đối vĩ mô, lạm phát, diễn biến thị trường nhằm ổn định thị trường tiền tệ, góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, qua đó tạo thuận lợi cho các TCTD giảm lãi suất, góp phần hỗ trợ người dân và doanh nghiệp dần vượt qua khó khăn, nhanh chóng phục hồi sản xuất kinh doanh.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Cà Mau. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.