Với vai trò huyết mạch của nền kinh tế và luôn đi đầu trong chuyển đổi số, ngành Ngân hàng đã sớm vào cuộc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57) gắn với Đề án 06 (Quyết định 06/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 06/01/2022 phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030). Quá trình chuyển đổi số ngân hàng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, là chủ thể và động lực của sự phát triển, qua đó đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế số, xã hội số của đất nước.
Hoàn thiện pháp lý thúc đẩy chuyển đổi số
Toàn ngành Ngân hàng đã tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức đến hành động, đạt được những thành tựu quan trọng trên cả hai trụ cột là phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết số 57 gắn với Đề án 06.
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã thành lập Ban Chỉ đạo ngành Ngân hàng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và Đề án 06; ban hành Kế hoạch ngành Ngân hàng triển khai Nghị quyết số 57 và Đề án 06.
Bên cạnh đó, NHNN đã không ngừng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm tạo điều kiện cho phát triển khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, chuyển đổi số ngân hàng. Điểm nhấn năm 2025 là việc hoàn thiện và ban hành 02 chiến lược “Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030” (Quyết định số 3579/QĐ-NHNN ngày 03/11/2025 của Thống đốc NHNN) và “Chiến lược dữ liệu ngành Ngân hàng đến năm 2030” (Quyết định số 3580/QĐ-NHNN ngày 03/11/2025 của Thống đốc NHNN). Đây là nền tảng định hình sự phát triển dài hạn của toàn ngành.
Năm 2026, NHNN đã ban hành Chỉ thị về việc đẩy mạnh chuyển đổi số và bảo đảm an ninh, an toàn thông tin trong hoạt động ngân hàng năm 2026; Kế hoạch hành động thực hiện Chương trình phát triển Chính phủ số của NHNN; Kế hoạch chuyển đổi số của NHNN năm 2026; Kế hoạch chuyển đổi số của NHNN giai đoạn 2026 – 2030.
Song song với đó, nhiều Thông tư đã được ban hành nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý, cho phép ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ mới như xác thực qua VNeID và chuẩn hóa an toàn hệ thống thông tin.
Số hóa thủ tục hành chính – làm sạch dữ liệu khách hàng
Về rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, lũy kế từ năm 2025 đến tháng 9/2026, tổng thời gian giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) được cắt giảm 5.193 ngày, đạt 50,4%; chi phí tuân thủ TTHC giảm 13.147 triệu đồng, đạt 52,57%.
NHNN đã triển khai hệ thống thông tin giải quyết TTHC tập trung đối với 266/266 TTHC (đạt 100%); thực hiện giải quyết TTHC không phụ thuộc địa giới hành chính cấp tỉnh và xử lý hồ sơ công việc trên môi trường điện tử, trừ hồ sơ mật. Ngành Ngân hàng có 43 dịch vụ công trực tuyến toàn trình.
Về số hóa hồ sơ, khai thác dữ liệu và cung cấp dịch vụ công trực tuyến: Đối với 21 TTHC có thành phần hồ sơ được thay thế bằng dữ liệu, NHNN đã hoàn thành cung cấp dịch vụ công trực tuyến đối với 05 TTHC và tái cấu trúc quy trình đối với 16 TTHC. Trong tháng 9/2026, hệ thống ghi nhận 1.557 hồ sơ dịch vụ công trực tuyến; thời gian tiết kiệm bình quân khoảng 3 giờ làm việc/hồ sơ, với chi phí tuân thủ tiết kiệm khoảng 84 triệu đồng.
Ngoài ra, NHNN là một trong những bộ, ngành hoàn thành sớm nhất nhiệm vụ đồng bộ 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm dữ liệu quốc gia. Kho dữ liệu của NHNN hiện đạt dung lượng hơn 16TB với trên 40 tỷ dòng dữ liệu.
Về ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử trong hoạt động ngân hàng: Đến nay, có 57 tổ chức tín dụng (TCTD) và 39 tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán triển khai ứng dụng thẻ căn cước công dân gắn chip qua ứng dụng điện thoại; 64 tổ chức tín dụng triển khai qua thiết bị tại quầy; 22 TCTD và 07 tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán triển khai chính thức ứng dụng VNeID. Tính đến hết ngày 23/10/2026, cả ngành Ngân hàng đã có hơn 177,5 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,98 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức có tài khoản thanh toán đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID, qua đó góp phần loại bỏ tài khoản rác, tài khoản ảo, giúp ngăn chặn các hành vi lừa đảo, gian lận; đảm bảo an toàn cho khách hàng trong giao dịch ngân hàng.
Nhìn chung, việc triển khai Đề án 06 gắn với cải cách TTHC trong ngành Ngân hàng đã đạt kết quả tích cực, thể hiện qua quy mô lớn hồ sơ khách hàng được đối chiếu sinh trắc học, việc mở rộng dịch vụ công trực tuyến, cắt giảm thời gian và chi phí tuân thủ TTHC, cũng như tăng cường khai thác dữ liệu phục vụ giải quyết thủ tục.
Hướng tới an toàn, tiện ích cho người sử dụng dịch vụ
Hạ tầng phục vụ chuyển đổi số ngành Ngân hàng luôn được chú trọng đầu tư, nâng cấp, phát triển. Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng (TTLNH) hoạt động thông suốt, an toàn, hiệu quả. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử do Công ty cổ phần thanh toán quốc gia (Napas) tổ chức vận hành tiếp tục đẩy mạnh tích hợp, kết nối sản phẩm, dịch vụ, nền tảng với các ngành, lĩnh vực khác mang lại trải nghiệm liền mạch cho khách hàng. Mạng lưới ATM, POS phủ đến hầu hết các địa phương trên toàn quốc. Hiện nay, Việt Nam đã hoàn tất kết nối hệ thống thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua QR Code với Thái Lan, Campuchia, Lào, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore và đang triển khai kết nối thanh toán QR với một số quốc gia khác.
Đến nay, khoảng 90% người trưởng thành đã có tài khoản ngân hàng. Tại nhiều ngân hàng, tỷ lệ giao dịch trên kênh số đã đạt mức 95-99%. Hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ số của ngành Ngân hàng với nhiều phương thức thanh toán hiện đại, tiện lợi được kết nối liên thông, tích hợp liền mạch, xuyên suốt với các ngành, lĩnh vực khác. Nhiều sản phẩm, dịch vụ ngân hàng thân thiện giàu tiện ích, đem lại giá trị thiết thực đáp ứng tốt nhu cầu đa dạng của khách hàng.
Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) tăng trưởng mạnh. Số lượng và giá trị giao dịch TTKDTM bình quân hàng năm tăng tương ứng 58,86% và 24,36%. Giá trị TTKDTM. Giá trị TTKDTM năm 2025 gấp khoảng 28 lần GDP. Trong 9 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch TTKDTM tăng 34,49% về số lượng và 13,33% về giá trị.
Công tác đảm bảo an ninh, an toàn trong cung cấp và sử dụng dịch vụ ngân hàng được đặc biệt quan tâm. NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO); trong đó triển khai dịch vụ chia sẻ trạng thái tài khoản thanh toán/Ví điện tử nghi ngờ liên quan đến gian lận, lừa đảo qua Hệ thống SIMO, đến thời điểm hiện tại, hệ thống đã thu thập báo cáo từ 150 đơn vị (gồm 99 TCTD, 51 tổ chức trung gian thanh toán) và chia sẻ thông tin cảnh báo cho 21 đơn vị (16 ngân hàng và 05 tổ chức trung gian thanh toán). Từ khi triển khai dịch vụ đến ngày 20/10/2026, số liệu báo cáo của các đơn vị cho thấy, có trên 6 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo qua Hệ thống SIMO, trong đó có hơn 2 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch là trên 7,6 nghìn tỷ đồng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu, việc phổ cập tri thức số cho toàn dân đóng vai trò quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách số, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Với quyết tâm và chương trình hành động rõ ràng, NHNN đã triển khai bài bản, phong trào “Bình dân học vụ số” qua đó góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành ngân hàng, thúc đẩy đổi mới, sáng tạo và tối ưu hóa hoạt động ngân hàng nhằm phục vụ người dân và doanh nghiệp. NHNN đã hoàn thành mục tiêu phổ cập kỹ năng số cơ bản cho 100% cán bộ, công chức, viên chức. Bên cạnh đó, đã có hơn 4.200 lượt học viên đăng ký và hoàn thành các khóa học trên nền tảng “Bình dân học vụ số”; riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, 51 đơn vị trong toàn ngành đã ghi nhận 200 sáng kiến số, trong đó 17 sáng kiến đã được đăng ký trên Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ.
Thời gian tới, nhằm thúc đẩy chuyển đổi số ngân hàng, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của chuyển đổi số quốc gia, các TCTD cần tiếp tục nâng cấp hạ tầng công nghệ hiện đại, có độ sẵn sàng và khả năng chống chịu cao. Bên cạnh đó, các ngân hàng cần khai thác hiệu quả dữ liệu số, mở rộng kết nối và phát triển hệ sinh thái số; thúc đẩy tích hợp kết nối liên ngành; thường xuyên tổ chức diễn tập ứng cứu sự cố, chuyển từ phòng vệ thụ động sang chủ động giám sát, phát hiện và xử lý sớm nguy cơ, bảo đảm các hệ thống vận hành an toàn, liên tục; đồng thời phát triển nguồn nhân lực số và nâng cao kỹ năng số cho cán bộ, thông qua đẩy mạnh phong trào "học tập số" trên nền tảng Bình dân học vụ số; đào tạo, thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao về công nghệ thông tin, an ninh mạng...
PL