Cổng Thông Tin Điện Tử
Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam
|
Tại cuộc họp của Nghị viện châu Âu diễn ra ngày 18/02/2013, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Mario Draghi đã nêu một loạt rủi ro nảy sinh từ việc duy trì lãi suất thấp sau khi quyết định tiếp tục duy trì lãi suất thấp kỷ lục 0,75% vào tuần trước đó. Ô ng cho rằng , lãi suất thấp trong một thời gian dài có thể tác động xấu đến thu nhập của người gửi t iền và nhà đầu tư, gây nguy cơ hình thành bong bóng nhà đất. Đối với hệ thống ngân hàng, l ãi suất thấp không khuyến khích các ngân hàng thực hiện giám sát rủi ro tín dụng một cách hợp lý, trong khi đã cung cấp nhiều khoản cho vay mới cho các doanh nghiệp yếu kém .
Tuyên bố của ông Draghi xuất phát từ lo ngại về thiệt hại do chính sách trợ cấp lâu dài của ECB, sau khi ngân hàng này đã xử lý khủng hoảng tài chính 2007-2008 bằng cách tăng cường cho vay các nước gặp khó khăn trong khu vực euro để thay thế sự khan hiếm nguồn vốn tư nhân. Theo thống kê, tổng giá trị tín dụng và lượng tiền phát hành thêm lên tới 900 tỉ euro, hình thức chuyển tiền này cũng làm tăng rủi ro nợ xấu khi ECB hạ thấp các yêu cầu đảm bảo vốn vay, kể cả thế chấp bằng trái phiếu chính phủ. Trong đó, tuyên bố mua trái phiếu chính phủ với số lượng không hạn chế đã khơi thông nguồn vốn đầu tư từ các nước trụ cột trong khu vực euro và các thị trường quốc tế vào các nước thành viên yếu của khu vực này. Tuy nhiên, biện pháp can thiệp này đã biến ECB thành “thùng rác” do hầu hết trái phiếu loại này đều thuộc loại xấu và mức độ rủi ro khá cao, nên rất khó chuyển nhượng, trong khi khu vực euro đang cần những nguồn tài chính rất lớn để phục hồi tăng trưởng. Việc tăng cung tiền từ ECB đã giúp trấn an thị trường trong thời kỳ khó khăn, nhưng đang ẩn chứa rủi ro thiệt hại thế chấp khi đồng euro đang xu hướng tăng giá. Từ giá độ này, ngoài tác động tích cực là đã góp phần giảm chi phí lãi suất và ổn định được hệ thống tài chính của các chính phủ, những biện pháp can thiệp để ổn định tỉ giá trong thời gian qua cũng làm tăng giá euro, và việc găm giữ đồng euro cũng như mua chứng khoán bằng euro đang trở nên hấp dẫn trên khắp thế giới, làm giảm sức cạnh tranh của của các nước trong khu vực đồng euro. Ông Draghi bảo vệ quan điểm cho rằng, mặc dù chính sách khắc khổ đang cản trở nỗ lực phục hồi tăng trưởng, nhưng do mặt bằng thuế đang ở mức quá cao, nên thắt chặt chi tiêu là cần thiết, nó cũng giúp giảm dần gánh nặng nợ công. Trong khi đó, nhiều chuyên gia kinh tế hàng đầu đều cho rằng, tỉ lệ nợ công tại khu vực euro không cao như ở Mỹ, Nhật Bản và một số nước phát triển khác, và không phải là căn bệnh chính của châu Âu.
Tuyên bố của ông Mario Draghi đã gây nhiều tranh cãi, khi lãi suất cho vay thực tế trong quí 4/2012 là 3,4%, cao hơn nhiều so với tốc độ tăng GDP 0,6% trong quí này (mức thấp nhất kể đầu năm 2009 đến nay) và cả năm 2012 là -0,9%, khiến khu vực tư nhân khó gượng dậy để đảm nhận vai trò là động lực phục hồi kinh tế trong khu vực, tình trạng các doanh nghiệp thu hẹp hoạt động trong khi chính phủ thực hiện chính sách thắt chặt chi tiêu cũng làm gia tăng đội quân thất nghiệp và những vấn đề xã hội phức tạp. Theo nhận định đưa ra ngày 22/02/2013 của Ủy ban châu Âu (EC), GDP tại 17 nước khu vực euro sẽ giảm 0,3% trong năm 2013, xấu hơn so với dự báo chỉ giảm 0,1% đưa ra hồi tháng 11/2012 và khu vực này sẽ lại chìm trong suy thoái do các chính phủ, người tiêu dùng và doanh nghiệp cắt giảm chi tiêu, làm tăng tỉ lệ thất nghiệp lên 12,2% từ 11,4% trong năm 2012, cao hơn dự báo trước đó là 11,8%. EC cũng hạ dự báo tăng trưởng của kinh tế Đức thêm 0,3% từ dự báo đưa ra hồi tháng 11/2012 là 0,8%, do nhu cầu suy giảm trong khu vực đã cản trở xuất khẩu và đầu tư.
Từ giác độ này, lãi suất tăng sẽ gây nhiều thiệt hại cho kinh tế khu vực euro hơn là lợi ích có thể đạt được. Lo ngại hơn, từ bỏ lãi suất thấp sẽ gây áp lực tăng giá euro, khi nhiều nước trên thế giới đang tìm cách giảm giá bản tệ dưới hình thức bơm thêm tiền để thúc đẩy tăng trưởng. Đồng euro đang ở mức cao so với các đồng tiền chủ chốt khác sẽ cản trở đà phục hồi xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế trong khu vực, đe dọa tương lai của khu vực euro. Theo thống kê, đồng euro đã tăng giá từ 1,21 USD vào cuối tháng 7/2012 lên 1,37 USD vào đầu tháng 2 vừa qua và đang dao động quanh mức 1,33 USD. Xu hướng tăng giá của đồng euro tuy không tác động nhiều đến kinh tế CHLB Đức, nhưng đang gây thêm sức ép lên các nền kinh tế yếu trong khu vực, nhất là tại các nước nam Âu do các doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn, ảnh hưởng lây lan sang nền kinh tế Pháp, châm ngòi cho một cuộc chiến tiền tệ. Khi đó, ECB, CHLB Đức và các nước thành viên khác sẽ phải xem xét lại để tìm hướng xử lý.
Tuy nhiên, từ bỏ lãi suất thấp là lựa chọn khó khăn và chủ đề này sẽ được thảo luận kỹ lưỡng tại các cơ quan chủ chốt của EU. Trong bối cảnh có sự khác biệt về năng lực cạnh tranh và mức độ rủi ro tại các nền kinh tế thành viên, lãi suất cho vay là cao đối với doanh nghiệp tại các nước Bắc Âu nhưng lại tương đối thấp đối với doanh nghiệp tại các nước nam Âu, các cơ quan trong EU cần chú trọng cải cách để chấm dứt khủng hoảng nợ trong khu vực euro và hỗ trợ phục hồi kinh tế, tăng thêm vai trò và vị thế của ECB trong việc giám sát hoạt động của các ngân hàng trong khu vực euro. Đồng thời, đánh giá lại hiệu quả mua trái phiếu trong thời gian qua, do việc mua trái phiếu chất lượng thấp của các chính phủ đã cản trở tính linh hoạt của ECB trong bối cảnh các nước khu vực euro đang cần nguồn tài chính rất lớn để hỗ trợ quá trình phục hồi kinh tế.
Các nhà phân tích cho rằng, thời khắc tồi tệ nhất đe dọa đến sự tồn vong của khu vực euro đã qua và đồng tiền chung này vẫn tiếp tục tồn tại, nhưng vấn đề đặt ra là nó tồn tại như thế nào, và phục hồi ra sao sau khủng hoảng. Do tình trạng căng thẳng về tài chính và tiền tệ, khu vực này vẫn đang đối mặt với nguy cơ bùng phát một cuộc khủng hoảng mới vào bất cứ lúc nào.
Văn Thanh
14:55, 21/04/2026
15:57, 04/03/2026
03:06, 10/02/2026
17:00, 02/02/2026
09:16, 29/01/2026
11:28, 19/01/2026