Khi nhắc đến chuyển đổi số, nhiều người thường nghĩ ngay đến trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn hay những nền tảng công nghệ hiện đại. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được vận hành bởi những con người có đủ năng lực để thích ứng, sử dụng và đổi mới trên môi trường số. Chính vì vậy, phát triển nguồn nhân lực số đang trở thành một trong những yêu cầu quan trọng đối với mọi tổ chức trong tiến trình chuyển đổi số hiện nay.
Đối với ngành Ngân hàng, chuyển đổi số không chỉ diễn ra trong hoạt động cung ứng dịch vụ cho khách hàng mà còn được triển khai mạnh mẽ trong công tác quản trị, điều hành, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Bên cạnh việc đầu tư hạ tầng và công nghệ, một câu hỏi ngày càng được quan tâm là làm thế nào để đánh giá đúng năng lực số của mỗi cá nhân, từ đó xây dựng các chương trình đào tạo, bồi dưỡng phù hợp và hiệu quả hơn.
Xuất phát từ thực tiễn đó, trong quá trình nghiên cứu và tìm kiếm các giải pháp thúc đẩy phát triển năng lực số, nhóm tác giả của Học viện Ngân hàng đã xây dựng sáng kiến “Hệ thống Đánh giá và Phát triển Năng lực số toàn diện ứng dụng AI” (D.A.S.A – Digital Assessment System for Academia). Sáng kiến được lựa chọn trình bày tại Cuộc thi Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 như một đề xuất nhằm góp phần giải quyết bài toán đánh giá và phát triển năng lực số trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra ngày càng sâu rộng.
D.A.S.A được xây dựng với định hướng hỗ trợ toàn bộ quá trình từ đánh giá, phân tích đến phát triển năng lực số của cán bộ, giảng viên và người học trên cơ sở dữ liệu tập trung. Thay vì chỉ tổ chức các hoạt động đào tạo theo hướng đồng loạt, mô hình này hướng tới việc giúp mỗi cá nhân xác định rõ năng lực hiện có, nhận diện những kỹ năng cần bổ sung và xây dựng lộ trình phát triển phù hợp với nhu cầu thực tế.
Theo đề xuất, hệ thống bao gồm sáu hợp phần chính: xây dựng và phân loại ngân hàng câu hỏi; triển khai đánh giá năng lực số trực tuyến; phân tích và trực quan hóa dữ liệu; cá nhân hóa lộ trình phát triển bằng AI; ghi nhận, xác thực kết quả phát triển năng lực; và hỗ trợ quản trị, thúc đẩy văn hóa đổi mới sáng tạo. Các hợp phần được kết nối thành một quy trình liên tục, cho phép theo dõi quá trình phát triển năng lực của mỗi cá nhân thay vì chỉ ghi nhận kết quả tại một thời điểm.
Điểm đáng chú ý của sáng kiến là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nhiều khâu khác nhau của hệ thống. AI có thể hỗ trợ phân loại nội dung, phân tích kết quả đánh giá, nhận diện khoảng cách kỹ năng cũng như đề xuất các chương trình học tập phù hợp với từng đối tượng. Cách tiếp cận này giúp chuyển từ mô hình đào tạo “một chương trình cho tất cả” sang mô hình phát triển năng lực theo nhu cầu và đặc điểm riêng của từng cá nhân.
Không chỉ phục vụ người học, dữ liệu được thu thập và phân tích từ hệ thống còn có thể hỗ trợ các nhà quản lý trong công tác phát triển nguồn nhân lực. Thông qua các báo cáo trực quan, đơn vị quản lý có thể đánh giá mức độ đáp ứng về năng lực số của đội ngũ, nhận diện những lĩnh vực cần ưu tiên bồi dưỡng, từ đó xây dựng kế hoạch đào tạo phù hợp hơn với yêu cầu thực tiễn.
Một điểm thú vị của mô hình là hướng tới việc hình thành văn hóa học tập liên tục trong môi trường số. Khi mỗi cá nhân có thể nhìn thấy lộ trình phát triển của bản thân, được gợi ý những nội dung cần học tập và theo dõi tiến bộ qua từng giai đoạn, việc học tập không còn là nhiệm vụ mang tính thời điểm mà trở thành một quá trình diễn ra thường xuyên, gắn với nhu cầu phát triển nghề nghiệp và công việc hằng ngày.
Dù mới được giới thiệu tại Cuộc thi Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026, D.A.S.A cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý trong việc ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo vào phát triển nguồn nhân lực số. Quan trọng hơn, sáng kiến nhấn mạnh một nguyên tắc cốt lõi của chuyển đổi số: công nghệ không phải là đích đến cuối cùng, mà là công cụ để phát triển con người và nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức.
Trong hành trình xây dựng nền kinh tế số và xã hội số, phát triển năng lực số cho mỗi cán bộ, giảng viên, người lao động và người học chính là nền tảng để các giải pháp công nghệ phát huy hiệu quả. Việc các cơ sở đào tạo trong ngành chủ động nghiên cứu, đề xuất và thử nghiệm những sáng kiến đổi mới sáng tạo như D.A.S.A cũng cho thấy tinh thần chuyển đổi số đang từng bước lan tỏa sâu rộng trong toàn ngành Ngân hàng, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giai đoạn mới.