Trao đổi với phóng viên TBNH, TS. Võ Trí Thành, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng, kinh tế vĩ mô đã có nhiều khía cạnh tốt lên, nhưng chưa chắc chắn bởi khả năng chống đỡ với các cú sốc còn yếu. Điều này thể hiện ngay khi có sự kiện phát sinh hồi tháng 5 vừa qua, lập tức thị trường tài chính, chứng khoán, vàng, ngoại tệ có xáo trộn, tuy không quá lớn.
Hãy làm tốt hơn những gì đang có
Trao đổi với phóng viên TBNH, TS. Võ Trí Thành, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng, kinh tế vĩ mô đã có nhiều khía cạnh tốt lên, nhưng chưa chắc chắn bởi khả năng chống đỡ với các cú sốc còn yếu. Điều này thể hiện ngay khi có sự kiện phát sinh hồi tháng 5 vừa qua, lập tức thị trường tài chính, chứng khoán, vàng, ngoại tệ có xáo trộn, tuy không quá lớn.
Thưa ông, tình hình kinh tế vẫn chưa có được sự phục hồi thật sự và đã kéo dài suốt từ năm ngoái, nhưng chưa thấy có chính sách nào có hiệu ứng mạnh hơn để sự phục hồi có biểu hiện rõ nét?
Cần nhắc lại là những chính sách đã và đang thực hiện là những chính sách hiệu quả nhất trong bối cảnh hiện nay. Hơn nữa, dư địa chính sách không còn nhiều, nhất là đi tìm những chính sách mới nữa lại càng khó. Giờ chỉ làm sao để những chính sách đã có thì làm cho trôi chảy hơn cũng đã là rất khó rồi.
Thực tế thời gian qua cho thấy, sản xuất kinh doanh ghi nhận sự phục hồi rất chậm chạp. Dù nhìn vào ngành này, lĩnh vực kia thì cũng thấy có sự hồi phục nhất định, nhưng nhìn chung là vẫn rất khó khăn, thể hiện rất rõ ở tổng cầu giảm mạnh. Đặc thù của DN Việt Nam là vẫn dựa vào tín dụng rất nhiều, nhưng không ít trường hợp DN có đủ điều kiện vay vốn cũng không vay vì không biết để làm gì. Cũng vì thế nên dù chính sách tiền tệ đã rất nỗ lực và đã đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng 12-14% cả năm, nhưng từ đầu năm đến giờ mới tăng được 3,6%, mà chủ yếu chỉ tăng trong tháng 6 vừa qua. Với sức cầu yếu thì kỳ vọng cao nhất tăng trưởng tín dụng chỉ đâu đó quanh 10%.
Vậy giảm thêm lãi suất có giúp tăng trưởng tín dụng tốt hơn?
Vấn đề bây giờ không còn hoàn toàn nằm ở lãi suất. Mặc dù nhiều tổ chức gần đây hạ dự báo lạm phát của năm nay, chỉ ở mức 5-5,5%, nhưng cái khó để giảm lãi suất nữa là còn chưa biết các cú sốc sắp tới như thế nào, chưa biết chính sách của các nước phát triển ra sao, sự hồi phục kinh tế thế giới thời gian tới sẽ nhanh hay chậm và rất nhiều những rủi ro khủng hoảng khác trong bối cảnh Việt Nam vẫn còn vấn đề đô la hóa… Nên, vấn đề không còn nằm ở lãi suất mà ở nhiều yếu tố khác, nhất là sức cầu yếu.
Ngoài chính sách tài khóa, chúng ta có thể có thêm dư địa chính sách nào?
Về chính sách tài khóa, tất nhiên thu ngân sách 6 tháng đầu năm tăng khá so với dự báo, nhưng sự tăng khá này ngoài do giá dầu, do sự hồi phục của một vài ngành thì cũng một phần là nhờ tính mạnh mẽ, sát sao, kiên quyết trong thu thuế. Điều này phản ánh tình thế khó khăn của thu ngân sách và phần nào đó cũng tạo ra một chút áp lực cho DN. Như vậy, ngân sách cũng đang là vấn đề rất phức tạp cho thấy không còn nhiều dư địa nữa.
Một điểm nữa mà chúng ta cũng đang nỗ lực là cố gắng giảm thiểu những giao dịch, chi phí không cần thiết cho DN thông qua việc tạo ra môi trường kinh doanh thông thoáng hơn. Thể hiện rõ nhất ở Nghị quyết 19 ngày 18/3/2014 về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Nhưng để phát huy hiệu quả thì cũng cần thời gian.
Dự báo của ông về tăng trưởng GDP và lạm phát năm nay?
Với những yếu tố như vậy thì có thể nói rằng, mặc dù mục tiêu về lạm phát nhiều khả năng đạt được, thậm chí ở mức thấp hơn, nhưng mục tiêu tăng trưởng GDP 5,8% năm nay là vô cùng khó khăn. Ngay từ đầu năm, khi chưa có sự kiện Biển Đông thì đã thấy khó khăn rồi. Sự kiện tháng 5 vừa qua cũng có ảnh hưởng tuy không quá lớn, rõ nhất bây giờ vẫn thấy là dịch vụ, du lịch.
Hơn nữa, trong lúc đặt mục tiêu tăng trưởng ấy thì chúng ta cũng đang phải tiến hành tái cơ cấu 3 lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế. Tái cơ cấu ấy đâu có thể chỉ nói bằng lời, nó cũng tốn kém nguồn lực, chi phí. Nên trong một chừng mực ngắn hạn, chi phí cho tái cơ cấu cũng ảnh hưởng đến hỗ trợ cho tăng trưởng và càng cho thấy sự “eo hẹp” của chính sách. Chính vì vậy không phải ngẫu nhiên mà gần đây, các tổ chức trong nước và quốc tế đều dự báo tăng trưởng GDP năm nay thấp hơn so với dự báo cuối năm ngoái và đầu năm nay. Theo đó, tăng trưởng năm nay phần nhiều được dự báo chỉ ở mức 5,4 - 5,5%.
Vậy kỳ vọng trong thời gian tới là gì?
Trước hết, với những chính sách đã có, đã đặt ra thì cần làm cho tốt hơn theo nghĩa là làm cho đúng những gì đã đặt ra và theo nghĩa là làm nhanh và quyết liệt hơn. Đơn cử như tập trung xử lý nợ xấu nhanh hơn; giải ngân trong đầu tư tốt hơn. Nhưng yếu tố quyết định nhất trong thời điểm hiện nay chính là lòng tin, kỳ vọng của thị trường đối với triển vọng kinh tế vĩ mô.
Kỳ vọng ấy là kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, là cải cách cơ cấu sẽ được đẩy nhanh hơn, là các FTA đang đàm phán sẽ được thúc đẩy và được ký kết theo đúng lịch trình đặt ra trong năm nay và năm tới. Nếu thị trường tin như vậy thì sẽ tạo ra sự đón lõng và tạo ra sự an tâm. Khi có được các yếu tố này thì cầu đầu tư và cầu tiêu dùng sẽ tăng lên khá nhanh trong ngắn hạn. Thời gian vừa qua, đã có những thời điểm chúng ta thấy loáng thoáng điều đó. Nhưng do một số sự kiện này, kia nên nó vẫn chưa rõ nét.
Xin cảm ơn ông!
Đỗ Lê thực hiện