Trước hết, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) trân trọng cảm ơn Đại biểu Quốc hội Phạm Biên Cương, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang đã quan tâm, ủng hộ và đánh giá tích cực đối với những nỗ lực hoạt động của ngành Ngân hàng trong thời gian vừa qua.
Về ý kiến chất vấn của Đại biểu Quốc hội nêu tại văn bản số 07/PC-CVKH8 và văn bản số 08/PC-CVKH8 ngày 24/10/2014 của Văn phòng Quốc hội, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước có ý kiến trả lời như sau:
1. Về việc thanh tra, giám sát hoạt động của Quỹ tín dụng nhân dân
Luật Các TCTD 2010 quy định: “Ngân hàng hợp tác xã là ngân hàng của tất cả các quỹ tín dụng nhân dân do các quỹ tín dụng nhân dân và một số pháp nhân góp vốn thành lập theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu chủ yếu là liên kết hệ thống, hỗ trợ tài chính, điều hòa vốn trong hệ thống các quỹ tín dụng nhân dân”.
Điều 6 Thông tư 31/2012/TT-NHNN quy định: “Ngân hàng hợp tác xã là loại hình tổ chức tín dụng được tổ chức theo mô hình hợp tác xã với mục tiêu chủ yếu là liên kết, bảo đảm an toàn của hệ thống thông qua việc hỗ trợ tài chính và giám sát hoạt động trong hệ thống quỹ tín dụng nhân dân. Hoạt động chủ yếu là điều hòa vốn và thực hiện các hoạt động ngân hàng đối với thành viên là các quỹ tín dụng nhân dân.”.
Theo đó, với vai trò là ngân hàng của tất cả các quỹ tín dụng nhân dân, để thực hiện mục tiêu liên kết, bảo đảm an toàn hệ thống, Thông tư 31/2012/TT-NHNN quy định NHHTX có quyền kiểm tra, giám sát hoạt động nghiệp vụ, các quy định về an toàn của các QTDND. Nội dung giám sát của NHHTX được thực hiện thông qua hoạt động điều hòa vốn và thực hiện các hoạt động ngân hàng đối với các QTDND thành viên.
Như vậy, nội dung giám sát của NHHTX không trùng với hoạt động giám sát của NHNN đối với các tổ chức tín dụng (bao gồm cả các QTDND) theo quy định tại Điều 58 Luật Ngân hàng Nhà nước năm 2010.
2. Về việc kiểm toán nội bộ:
NHNN đã ban hành Thông tư số 44/2011/TT-NHNN ngày 29/12/2011 quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ, theo đó các QTDND phải tiến hành thành lập bộ máy kiểm toán nội bộ theo quy định. Tuy nhiên, do nhiều QTDND có quy mô quá nhỏ, năng lực kiểm toán nội bộ còn hạn chế, nên tại Thông tư 31/2012/TT-NHNN đã giao NHHTX - với vai trò là ngân hàng liên kết hệ thống các QTDND - thực hiện việc hướng dẫn, hỗ trợ hoạt động kiểm toán nội bộ của các QTDND thành viên (thông qua việc chuyển giao kiến thức, kinh nghiệm thiết lập, vận hành hệ thống kiểm toán nội bộ, đào tạo nhân viên...) để bảo đảm toàn bộ tất cả hệ thống QTDND tuân thủ đúng quy định tại Thông tư số 44/2011/TT-NHNN. Quy định về việc hướng dẫn, hỗ trợ kiểm toán nội bộ tại Thông tư 31/2012/TT-NHNN không giao quyền thực hiện kiểm toán nội bộ các QTDND cho NHHTX.
3. Về tổ chức nhân sự:
Với vai trò là ngân hàng liên kết hệ thống các QTDND, Thông tư 31/2012/TT-NHNN quy định NHHTX có ý kiến tham gia về phương án nhân sự của QTDND để NHNN có thêm cơ sở xem xét, lựa chọn nhân sự tốt nhất cho bộ máy quản trị, điều hành của QTDND. NHHTX không có quyền chấp thuận danh sách dự kiến các chức danh nêu trên của QTDND và các QTDND không bắt buộc phải lấy ý kiến NHHTX trước khi thực hiện các trình tự, thủ tục bầu, bổ nhiệm nhân sự của mình.
4. Về quy định mức thu và việc quản lý, điều hòa nguồn vốn Quỹ bảo đảm an toàn hệ thống QTDND:
- Thông tư 03/2014/TT-NHNN quy định mức phí 0,08%/dư nợ cho vay (không tính nợ xấu) để đóng vào Quỹ bảo toàn được NHNN quy định trên cơ sở cân đối giữa việc đảm bảo khả năng tài chính hỗ trợ cho các QTDND khi gặp khó khăn có thể khắc phục trở lại hoạt động bình thường, ngăn chặn tình trạng đổ vỡ dây chuyền trong hoạt động của hệ thống QTDND và đảm bảo khả năng tài chính của QTDND đóng góp phí. Trước khi ban hành Thông tư 03/2014/T-NHNN, NHNN đã xây dựng Đề án thành lập Quỹ bảo đảm an toàn hệ thống QTDND, thí điểm mô hình này tại ba tỉnh Thái Bình, An Giang, Hưng Yên và tiến hành tổng kết hoạt động của Quỹ bảo toàn. Quy định về mức phí nêu trên đã được lấy ý kiến rộng rãi các QTDND, các NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố, Hiệp hội QTDND Việt Nam và đã được thống nhất với Bộ Tài chính.
Qua số liệu giám sát hệ thống QTDND, mức trích nộp Quỹ bảo toàn hệ thống 0,08% không ảnh hưởng nhiều tới chi phí tài chính của QTDND trừ những QTDND vốn đã có kết quả kinh doanh thua lỗ. Mức đóng phí này tạo nguồn vốn để duy trì tính an toàn cho các QTDND trong trường hợp kinh doanh bị lỗ, gặp khó khăn về tài chính, khó khăn chi trả trong hoạt động kinh doanh của mình.
- Về việc giao Quỹ bảo toàn hệ thống QTDND cho NHNN chi nhánh tỉnh quản lý:
+ Khoản 1 Điều 117 Luật các TCTD 2010 quy định: “Hoạt động chủ yếu của NHHTX là điều hòa vốn và thực hiện các hoạt động ngân hàng đối với thành viên là các QTDND…”
+ Theo quy định tại Thông tư 03/2014/TT-NHNN ngày 23/01/2014 về Quỹ bảo đảm an toàn hệ thống QTDND, Quỹ bảo toàn là quỹ tài chính thuộc sở hữu chung của NHHTX và tất cả các QTDND, được sử dụng để cho vay có hoàn trả đối với các QTDND gặp khó khăn về tài chính, khó khăn về chi trả. Việc quản lý, sử dụng Quỹ được thực hiện theo Quy chế được Đại hội thành viên của NHHTX (tất cả các QTDND) thông qua.
Do vậy, việc giao NHHTX quản lý Quỹ bảo toàn hệ thống QTDND là phù hợp với các quy định hiện hành, bảo đảm sự quản lý tập trung, thống nhất của Quỹ và đảm bảo sự chủ động của NHHTX trong việc hỗ trợ vốn kịp thời cho QTDND có khó khăn.
5. Về đề nghị tạm thời bỏ quy định về nộp duy trì tiền gửi 3%.
Thông tư 31/2012/TT-NHNN ngày 26/11/2012 về NHHTX quy định: “Vốn nhàn rỗi của quỹ tín dụng nhân dân thành viên phải gửi vào tài khoản tiền gửi điều hòa vốn tại ngân hàng hợp tác xã và được duy trì ở một mức tối thiểu do Đại hội thành viên ngân hàng hợp tác xã quy định”. Tại Đại hội thành viên NHHTX năm 2013 đã thống nhất tỷ lệ này là 3% số dư tiền gửi huy động bình quân của Quý trước Quý kế hoạch và NHHTX đã ban hành Quy chế 177/QC/HĐQT-NHHT (Quy chế 177) trong đó có quy định các QTDND phải duy trì số dư trên tài khoản tiền gửi duy trì tối thiểu theo tỷ lệ so với số tiền gửi huy động do Đại hội NHHTX quy định.
Việc Đại hội thành viên của NHHTX ấn định tỷ lệ số dư tối thiểu theo tỷ lệ so với số tiền gửi huy động phải duy trì tại NHHTX là chưa phù hợp với quy định tại Thông tư 31/2012/TT-NHNN. Về vấn đề này, NHNN đã có Công văn số 6253/NHNN-TTGSNH ngày 27/8/2014 yêu cầu NHHTX sửa đổi việc quy định 3% tiền gửi huy động tại Quy chế 177 để phù hợp với mục tiêu quy chế cho vay điều hòa vốn và hoạt động của các QTDND.
Trên đây là ý kiến trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về nội dung chất vấn của Đại biểu Quốc hội Phạm Biên Cương. Trong thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ hơn nữa của Đại biểu đối với hoạt động của ngành Ngân hàng.