Cổng Thông Tin Điện Tử
Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam
|
Để góp phần tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và đầu tư, đồng thời tiếp tục thực hiện nhất quán chủ trương kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, trong thời gian tới, cần thực hiện tốt các định hướng, giải pháp của Chính phủ theo Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24 tháng 2 năm 2011 về 6 giải pháp chủ yếu nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội (NQ 11) và Nghị quyết số 13/NQ-CP ngày 10/5/2012 về một số giải phát tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường (NQ 13). Tuy nhiên, để các định hướng, giải pháp của Chính phủ phát huy hiệu quả tích cực trong thời gian tới, góp phần tăng trưởng kinh tế và ổn định kinh tế vĩ mô bền vững, quá trình triển khai thực hiện, đề nghị các cấp, các ngành cần quan tâm và xử lý tốt một số vấn đề sau:
Thứ nhất, Chính phủ cần nhanh chóng xem xét đề xuất của NHNN: Thành lập công ty mua bán nợ xấu của các ngân hàng. Về vấn đề này, rất cần xã hội đồng thuận và có quan điểm đúng. Việc mua nợ xấu ngân hàng (thường là mua với giá thấp hơn nhiều so với số tiền gốc cộng (+) với số tiền lãi lũy kế của hợp đồng tín dụng tính đến thời điểm mua của khoản vay) là để khơi thông dòng vốn tín dụng, giải tỏa khó khăn cho doanh nghiệp và cả ngân hàng để đạt được lợi ích lớn cho toàn bộ nền kinh tế.
Về vấn đề thành lập công ty mua bán nợ xấu ngân hàng, theo TS. Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia: “Đặt ở đâu thì nên tham khảo kinh nghiệm Thụy Điển. Năm 1992, để xử lý nợ, Quốc hội nước này đã họp và quyết định dành toàn bộ quyền xử lý cho Ngân hàng Trung ương. Và lần đầu tiên trên thế giới, Ngân hàng Trung ương Thụy Điển đã thành lập công ty mua bán nợ trực thuộc Ngân hàng Trung ương. Sau này, rất nhiều nước như Mỹ, Hàn Quốc... khi xử lý nợ xấu trong hệ thống ngân hàng đều áp dụng mô hình này”. Tuy nhiên, về vấn đề này, theo quan điểm của chúng tôi, Công ty mua bán nợ xấu ngân hàng nên độc lập, trực thuộc Chính phủ và chịu sự giám sát của Bộ Tài chính, NHNN, Ủy ban Giám sát Tài chính quốc gia. Về nguồn vốn của Công ty mua bán Nợ xấu ngân hàng có hai loại: Một là, Vốn điều lệ khi thành lập Công ty có thể bao gồm các nguồn từ NHNN- từ nguồn vốn thuộc Quỹ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia của NHNN, vốn góp từ các cổ đông là các NHTM, và vốn từ NSNN cấp; hai là, nguồn vốn huy động trong quá trình hoạt động ngoài vốn chủ sở hữu, do Công ty phát hành trái phiếu và được Chính phủ bảo lãnh.
Thực hiện mua bán nợ xấu ngân hàng, không đồng nghĩa với việc “cứu” những ngân hàng quá yếu kém hoặc “cứu” doanh nghiệp quá yếu kém do quản trị kém, sản phẩm không có tính cạnh tranh…Quá trình tái cấu trúc ngân hàng theo Quyết định số 254/QĐ-TTg ngày 01/3/2012 của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn 2011 – 2015” cần tiếp tục thực hiện kiên quyết, nhanh chóng; đã đến thời điểm NHNN có thể xem xét việc mua cổ phần những ngân hàng yếu kém để nhanh chóng tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thành công. Mặt khác, những doanh nghiệp quá yếu kém do không có hoặc sai lầm về chiến lược kinh doanh, năng lực tài chính yếu, sản phẩm đầu ra không có sức cạnh tranh, không có khả năng tiêu thụ…, cũng cần phải để phá sản.
Thứ hai, cần có sự phối hợp hiệu quả các chính sách, đặc biệt là giữa chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa; cần sự tham gia đồng bộ, chia sẻ của cả hệ thống chính trị.
Chúng tôi nhất trí cao với quan điểm của WB, IMF và của nhiều chuyên gia: Lạm phát đã được kiểm soát, kinh tế vĩ mô đã được cải thiện ổn định hơn, nhưng nền kinh tế vẫn rất dễ bị tổn thương; các căn bệnh được tích lũy từ nhiều năm do mô hình tăng trưởng kinh tế theo chiều rộng, do trình độ quản trị yếu kém; do năng lực tài chính quá yếu…vẫn chưa được cải thiện nhiều. Bởi vậy, hơn bao giờ hết, để tồn tại và phát triển bền vững qua giai đoạn khó khăn này, cần nỗ lực hơn nữa trong việc cải cách, thực hiện mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, tăng năng suất, chất lượng dựa trên cơ sở áp dụng tiến bộ khoa học trong sản xuất kinh doanh. Đây là con đường để tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô bền vững của nền kinh tế; nhất là các khu vực then chốt của nền kinh tế cần phải được cải cách nhanh chóng nhằm cải thiện sự phân bổ nguồn lực và nâng cao tăng trưởng dựa trên năng suất, chất lượng, tăng giá trị gia tăng của sản phẩm.
Chính sách tiền tệ có tác động nhanh, nhưng dư địa hiện không còn nhiều và nếu “lạm dụng sự nới lỏng của chính sách tiền tệ” để hỗ trợ tăng trưởng, chắc chắn lạm phát cao sẽ quay trở lại. Việc tăng cung nguồn vốn tín dụng, cho vay để sản suất kinh doanh vẫn rất cần thận trọng để nguồn vốn tín dụng cần đến và chỉ nên đến với khu vực kinh tế, các doanh nghiệp làm ăn hiệu quả.
Chính sách tài khóa giai đoạn này cần phát huy vai trò nhiều hơn nữa, mạnh hơn nữa đối với tăng trưởng. Chính phủ đã có Nghị quyết số 13/NQ-CP ngày 10/5/2012 về một số giải phát tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường (NQ13). Tuy nhiên, các giải pháp trong NQ số 13 như vậy là chưa đủ liều lượng và chưa toàn diện. Chính sách tài khóa, một mặt, hạn chế chi tiêu của ngân sách vào những khu vực không hiệu quả, lãng phí vốn, đầu tư công tràn lan, nhưng mặt khác, cần duy trì và thậm trí tăng thêm nguồn vốn cho những khu vực hoạt động có hiệu quả, tạo nhiều công ăn việc làm. Phải nhận thấy rõ chính sách tài khóa đúng đắn mới có được vai trò, tác dụng chính trong việc tạo ra và duy trì tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.
Tài khóa thắt chặt chẳng những có tác dụng kiềm chế lạm phát mà còn góp phần giảm bội chi ngân sách nhà nước, Chính phủ không phải chịu áp lực phát hành trái phiếu để bù đắp bội chi, mặt bằng lãi suất nhờ vậy cũng bớt “nóng”. Khi đó, việc giảm lãi suất từ phía chính sách tiền tệ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, ổn định thị trường mới có hiệu quả. Không có cách nào để một Ngân hàng Trung ương có thể thực hiện tốt việc ổn định được giá cả, lãi suất, tỷ giá…, đồng thời với hỗ trợ tăng trưởng sản xuất nếu thiếu sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả của chính sách tài khóa. Để thành công, một Ngân hàng Trung ương phải hành động theo một số nguyên tắc riêng. NHTW phải được đảm bảo tính độc lập tương đối trong việc ban hành chính sách và sử dụng các công cụ của mình, chịu trách nhiệm và hiểu rõ mục tiêu của mình. Thiết nghĩ, trong thời gian tới, Chính phủ nên xem xét tạo điều kiện để NHNN có tính độc lập hơn nữa, để có điều kiện ngày càng đóng góp nhiều hơn cho phát triển kinh tế đất nước. Theo đó, đổi mới từng bước khuôn khổ điều hành chính sách tiền tệ theo mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền; thiết lập các điều kiện tiến tới điều hành chính sách tiền tệ theo khuôn khổ chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu; đảm bảo tính đồng bộ trong điều hành các công cụ chính sách tiền tệ, đặc biệt là hệ thống công cụ về lãi suất đề nâng cao hiệu quả điều hành của NHNN đối với thị trường tiền tệ... Ngoài sự hỗ trợ của Chính phủ, bản thân các doanh nghiệp cũng cần rà soát lại các dự án để có những điều chỉnh về tiến độ đầu tư cho phù hợp, tập trung lựa chọn đầu tư vào các dự án sắp hoàn thành nhằm đẩy nhanh các sản phẩm ra thị trường tiêu thụ; có thể thực hiện cắt lỗ ở một số lĩnh vực như các tài sản không cần thiết hoặc các hàng hóa tồn kho, để có được nguồn vốn quay vòng tái đầu tư.
Đề nghị thành lập quỹ bảo lãnh để hỗ trợ doanh nghiệp phát hành trái phiếu trên thị trường vốn. Bản thân doanh nghiệp cũng cần phải nâng tầm của mình, nâng cao năng lực cạnh tranh, minh bạch hóa thông tin. Từng bước và lâu dài, các doanh nghiệp cần phải xác định: Thực hiện huy động vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh theo hai kênh là vay ngân hàng và huy động vốn trực tiếp trên thị trường vốn (trái phiếu doanh nghiệp hoặc cổ phiếu doanh nghiệp), không lệ thuộc quá nhiều vào vốn vay ngân hàng, nhất là đối với nguồn vốn trung và dài hạn. Trong tương lai gần, để có thể phát hành được trái phiếu nhằm huy động vốn trực tiếp trên thị trường vốn, bản thân doanh nghiệp cũng cần phải kinh doanh có hiệu quả, quản trị kinh doanh phải minh bạch. Như vậy, hiện nay nếu Chính phủ bảo lãnh cho những doanh nghiệp “có tiềm năng tốt” phát hành trái phiếu trên thị trường vốn sẽ thúc đẩy kênh tài chính trực tiếp phát triển và dần dần giúp doanh nghiệp “tự bơi trên thị trường vốn”. Điều này không chỉ giảm nhẹ gánh nặng lâu nay cho hệ thống ngân hàng, mà còn giảm chi phí vốn vay cho doanh nghiệp do giảm được chi phí trung gian, thúc đẩy tái cấu trúc tài chính doanh nghiệp; tái cấu trúc nền kinh tế, tăng được hiệu quả đầu tư của toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Bên cạnh Quỹ bảo lãnh đối với DNVVN hiện nay thuộc Ngân hàng Phát triển quản lý và điều hành, tại các tỉnh, thành phố, đề nghị UBND tỉnh/ thành phố cần chủ động thành lập và vận hành có hiệu quả các Quỹ bảo lãnh doanh nghiệp vừa và nhỏ của tỉnh để hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận vốn vay ngân hàng, “ giải tỏa” sự tắc nghẽn dòng vốn tín dụng. Có thể nói, hầu hết mọi người đều nhất trí là “cứu” các doanh nghiệp có tiềm năng. Tuy nhiên, trên thực tế, việc sàng lọc và lựa chọn các doanh nghiệp có tiềm năng để ngân hàng cho vay là không dễ. Nhất là trong điều kiện hiện nay, doanh nghiệp vừa và nhỏ có năng lực tài chính yếu, thông tin không minh bạch, tài sản thế chấp nhỏ hoặc không có và lại thêm có Nợ quá hạn thì việc doanh nghiệp khó khăn tiếp cận vốn ngân hàng là điều dễ hiểu. Bản thân các ngân hàng thương mại cũng không có quyền “mạo hiểm cho vay hoặc đầu tư rủi ro cao” đối với nguồn vốn của dân cư, tổ chức kinh tế gửi tại ngân hàng. Hành động ngược lại với nguyên tắc tín dụng cơ bản của ngân hàng, hậu quả sẽ khôn lường đối với toàn bộ nền kinh tế. Bài học sống động về khủng hoảng tài chính tại Mỹ và quốc tế năm 2008 xuất phát từ các khoản cho vay dưới chuẩn là minh chứng cho điều này.
Để chia sẻ rủi ro, tăng cường trách nhiệm của các chủ thể tham gia, việc bảo lãnh của Chính phủ TƯ hoặc Chính phủ địa phương đối với doanh nghiệp khi phát hành trái phiếu hoặc khi vay ngân hàng, tỷ lệ bảo lãnh chỉ nên tối đa là 50% trên tổng nguồn vốn được huy động.
Thứ ba, hoàn thiện quy chế về tiền gửi tiết kiệm, đảm bảo các nguồn vốn trên bảng cân đối kế toán của các ngân hàng thương mại được phân loại, phản ánh đúng bản chất; giảm rủi ro thanh khoản cho ngân hàng. Việc này thực hiện trong thời điểm hiện nay là đúng lúc, tranh thủ được điều kiện thanh khoản các ngân hàng đang dồi dào. Do vậy, NHNN cần chỉ đạo kiên quyết, hoàn thiện quy chế về huy động vốn tại thị trường 1 (huy động vốn từ tổ chức kinh tế và dân cư) của các NHTM theo định hướng:
- Kiên quyết loại bỏ loại sản phẩm tiền gửi “được rút gốc linh hoạt, lãi suất cao” hoặc được “rút gốc linh hoạt và được hưởng mức lãi suất tiền gửi tương ứng theo thời gian thực gửi”. Khi khoản tiền gửi đã là có gửi kỳ hạn, nếu khách hàng rút trước hạn, lãi suất áp dụng bằng không (=0).
- Thực hiện theo thông lệ quốc tế, tiền gửi thanh toán lãi suất bằng không (=0). Bởi vì, tỷ lệ ngân hàng sử dụng nguồn vốn này để cho vay là rất thấp (tối đa là 30%), chi phí quản lý nghiệp vụ của ngân hàng cao và mục đích của người gửi tiền là được ngân hàng cung ứng dịch vụ thanh toán, chứ không phải là hưởng lãi suất.
- Loại bỏ những loại sản phẩm tiền gửi kỳ hạn quá ngắn (1 tuần hoặc 2 tuần). Bởi vì, những sản phẩm về bản chất có tính không ổn định, kỳ hạn quá ngắn đã gây ra rủi ro về thanh khoản cho hệ thống ngân hàng rất lớn thời gian qua và đội giá thành vốn ngân hàng lên cao.
Về quan điểm “lãi suất phải thực dương” để nuôi dưỡng nguồn tiền gửi từ tổ chức kinh tế và dân cư gửi vào hệ thống ngân hàng thương mại, chúng ta cũng cần có cách nhìn toàn diện, tổng thể về rủi ro của hệ thống ngân hàng, tổng thể về lợi ích chung của nền kinh tế. Do đó, thực hiện quan điểm “lãi suất thực dương” phải gắn với tỷ lệ lạm phát kỳ vọng trong tương lai và là áp dụng cho sản phẩm tiền gửi thanh toán có kỳ hạn lớn hơn hoặc bằng 12 tháng, chứ không phải áp đặt và vận dụng máy móc đối với những sản phẩm tiền gửi có kỳ hạn nhỏ hơn 12 tháng, thậm chí có kỳ hạn rất ngắn. Trên thực tế, hầu hết để sử dụng vốn vào sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp cần phải vay vốn có thời hạn từ 12 tháng trở lên.
PV Tạp chí Ngân hàng
14:55, 21/04/2026
21:02, 10/04/2026
15:57, 04/03/2026
03:06, 10/02/2026
17:00, 02/02/2026
09:16, 29/01/2026
11:28, 19/01/2026