Quản lý nợ công cần phải quy về một mối
Dương Công Chiến
Quốc hội vừa thảo luận tại hội trường về dự án Luật quản lý nợ công sửa đổi. Cùng với đề xuất đưa nợ công về một đầu mối, nhiều đại biểu đã đề nghị cần quy trách nhiệm việc quản lý, nhằm sử dụng nợ công một cách hiệu quả, tránh sử dụng lãng phí, gây thất thoát. Trong đó gắn với trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan vay nợ nhưng sử dụng không hiệu quả, sai mục đích.
Đại biểu Nguyễn Thanh Xuân (Cần Thơ) đề nghị, cần đưa khoản nợ vay tự trả của DNNN vào nợ công vì thực tế, DN có 100% vốn nhà nước, hay Nhà nước nắm quyền sở hữu chi phối thì Nhà nước phải có trách nhiệm. Bởi đã có trường hợp Nhà nước phải trả nợ thay, do vậy cần đưa khoản nợ này vào trong Luật để quy trách nhiệm nhằm quản lý sử dụng vốn Nhà nước hiệu quả hơn.
Cũng theo đại biểu này, không nên dùng ngân sách Nhà nước để trả nợ đối với các khoản vay mà Chính phủ vay về và cho vay lại để nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương, tránh trường hợp địa phương sử dụng không hiệu quả gây tổn thất lãng phí. Đặc biệt, Chính phủ giao các cơ quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ về các khoản nợ, vay, và phải chịu trách nhiệm trước Quốc hội về các vấn đề nợ công.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP. Hồ Chí Minh) thì cho rằng, nợ công cũng làm tăng lãi suất như nợ xấu. Nợ công năm 2012 là 62,8%/GDP, và mức mà Quốc hội đã thông qua cũng đưa ra mức trần là 65%. Quản lý nợ công là bức thiết, nhưng nhu cầu chi tiêu công, bội chi ngân sách luôn vượt dự toán; bình quân bội chi 5 năm qua là 5,8%; chi thường xuyên liên tục gia tăng đến gần 70% tổng chi ngân sách. Đầu tư công hiệu quả thấp và tăng trưởng không đạt kế hoạch nên nợ công tăng nhanh.
Vì thế theo ông Ngân, quản lý nợ công cần được đặt trong bối cảnh các Luật có liên quan như: Ngân sách Nhà nước; đầu tư công; quản lý sử dụng vốn Nhà nước tại DN; tổ chức Chính phủ và tổ chức chính quyền địa phương. Nợ công cần phải công khai, cập nhật liên tục hàng tháng. Các khoản đầu tư công trong thời gian tới rất lớn, nên phải đạt hiệu quả cao thì mới kéo giảm được nợ công. Do đó, cần giám sát chặt chẽ đối với các DNNN, giải thể các dự án thua lỗ trước tiên, chứ không vội vàng cổ phần hóa DNNN đang làm ăn hiệu quả.
Ở góc nhìn của mình, đại biểu Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ) cho rằng, để xử lý được tận gốc bài toán nợ công phải giải quyết được 3 vấn đề. Đó là phạm vi quản lý nợ công; đầu mối bộ máy quản lý nợ công; và nhận diện được rủi ro. Ông Hàm đề nghị cần giám sát các khoản nợ của các đơn vị sự nghiệp công lập, bởi các đơn vị này không trả được thì Nhà nước vẫn phải gánh nợ thay. Hay như các khoản nợ của DNNN mà không trả được thì sẽ làm ảnh hưởng đến uy tín quốc gia, người lao động mất việc làm, nên cần phải quy định trong Luật để giám sát và quản trị rủi ro.
Vị đại biểu này nhìn nhận, hiện nay chúng ta để 3 cơ quan quản lý nợ công là Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, NHNN, nhưng sự phối hợp chưa bao giờ thông suốt, chưa gắn trách nhiệm vay và trả nợ, trách nhiệm khi xảy ra thất thoát lãng phí. Cho nên, cần quy về một đầu mối để dễ dàng quản lý, đồng thời tăng niềm tin của người đi vay. Như thế sẽ có bức tranh tổng thể thay vì phải ghép nhiều mảng như hiện nay.
“Cần giám sát nợ công vì nó ảnh hưởng đến quốc gia, đặc biệt hiện chưa quy định trách nhiệm rõ ràng trong quản lý nợ công nên không xử lý được trách nhiệm cá nhân, tổ chức khi để xảy ra thất thoát lãng phí. Do đó cần quy trách nhiệm của cơ quan, cá nhân khi để xảy ra thất thoát từ các khâu thẩm định, phê duyệt”, ông Hàm đề nghị.