Trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Hải Dương gửi tới Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được 01 kiến nghị của cử tri tỉnh Hải Dương gửi tới sau Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV do Ban Dân nguyện chuyển đến theo văn bản số 18/BDN ngày 14/01/2025.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hải Dương và xin báo cáo như sau:

Kiến nghị của cử tri: “Cử tri đề nghị Ngân hàng Nhà nước tăng cường công tác kiểm soát, làm sạch các tài khoản ngân hàng, hoạt động giao dịch ngân hàng trực tuyến thông qua các ứng dụng để hạn chế tình trạng lừa đảo, chiếm đoạt tài sản qua môi trường mạng hiện nay”

Trả lời:

Thời gian qua, tội phạm công nghệ cao trong hoạt động thanh toán ngày càng tinh vi và phức tạp; các vấn đề liên quan đến việc lợi dụng hoạt động thanh toán cho các hoạt động bất hợp pháp thuộc chức năng quản lý của nhiều ngành, lĩnh vực khác nhau, do đó, đòi hỏi cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị liên quan để quản lý, xử lý hiệu quả. Trong phạm vi chức năng nhiệm vụ được giao, NHNN đã triển khai một số biện pháp như sau:

- Rà soát, nghiên cứu, hoàn thiện hành lang pháp lý như: (i) Trình Chính phủ ban hành Nghị định số 52/2024/TT-NHNN ngày 15/5/2024 về thanh toán không dùng tiền mặt; (ii) Ban hành các Thông tư hướng dẫn Nghị định 52/2024/NĐ-CP^[1], trong đó bổ sung quy định các hành vi bị cấm trong hoạt động thanh toán; (iii) Sửa đổi, bổ sung quy định về mở và sử dụng tài khoản thanh toán (TKTT) theo hướng quy định chặt chẽ hơn về quy trình nhận biết, định danh khách hàng mở và sử dụng TKTT quy định về việc phải kiểm tra, đối chiếu thông tin sinh trắc học của khách hàng với dữ liệu sinh trắc học được lưu trong chip thẻ căn cước công dân (CCCD) do cơ quan Công an cấp hoặc thông qua xác thực tài khoản định danh điện tử (VneID) do hệ thống định danh và xác thực điện tử tạo lập khi mở TKTT bằng phương tiện điện tử (áp dụng từ 01/10/2024) và chỉ những TKTT đã được kiểm tra đối chiếu sinh trắc học của chủ TKTT mới được thực hiện giao dịch trên kênh điện tử (áp dụng từ 01/01/2025); bổ sung quy định về đảm bảo an toàn bảo mật trong mở và sử dụng TKTT. 

- Ban hành Quyết định số 2345/QĐ-NHNN ngày 18/12/2023 về triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến và thanh toán thẻ ngân hàng, sau đó pháp lý hóa tại Thông tư 50/2024/TT-NHNN về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành Ngân hàng, trong đó quy định phải áp dụng việc xác thực khách hàng bằng dấu hiệu nhận dạng sinh trắc học đã được kiểm tra với Căn cước công dân (CCCD) gắn chip hoặc tài khoản VNeID đối với giao dịch có giá trị trên 10 triệu đồng hoặc tổng giá trị trong ngày lớn hơn 20 triệu đồng. Việc xác thực giao dịch bằng dấu hiệu nhận dạng sinh trắc học nhằm hạn chế việc sử dụng TKTT không chính chủ, góp phần giảm bớt rủi ro trong hoạt động thanh toán. 

- Thường xuyên ban hành các văn bản chỉ đạo các tổ chức tín dụng về: (i) Tăng cường phòng, chống, ngăn chặn các hành vi gian lận trong hoạt động thanh toán^[2], trong đó có nội dung yêu cầu kiểm tra, đối chiếu đảm bảo việc sử dụng TKTT được thực hiện bởi chính chủ TKTT hoặc người được ủy quyền hợp pháp như định kỳ áp dụng các biện pháp để kiểm tra, xác minh đảm bảo chủ TKTT là chủ số thuê bao di động đã đăng ký sử dụng dịch vụ SMS Banking, dịch vụ Internet/Mobile Banking; (ii) Nghiên cứu ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử trong hoạt động ngân hàng^[3]; trong đó có nội dung xây dựng kế hoạch làm sạch dữ liệu khách hàng cá nhân thông qua đối chiếu, xác thực dữ liệu khách hàng với nền tảng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (CSDLQGvDC), dữ liệu CCCD góp phần rà soát đối tượng nghi ngờ giả mạo giấy tờ tùy thân để mở TKTT.

- Phối hợp với Bộ Công an: (i) Ban hành Kế hoạch phối hợp số 01/KHPH-BCA-NHNN ngày 24/4/2023 về việc triển khai thực hiện các nhiệm vụ tại Đề án 06 giữa Bộ Công an và NHNN, trong đó có nội dung về kết nối, khai thác CSDLQGvDC làm sạch dữ liệu khách hàng và xác minh thông tin nhận biết khách hàng góp phần rà soát đối tượng nghi ngờ, giả mạo giấy tờ tùy thân để mở TKTT; (ii) Tăng cường công tác kiểm tra hoạt động mở, sử dụng TKTT tại một số ngân hàng.

- Bên cạnh đó, NHNN thường xuyên có khuyến nghị, cảnh báo tới người dân sử dụng dịch vụ ngân hàng để tránh bị rủi ro lừa đảo, mất tiền trong tài khoản (qua Cổng thông tin điện tử của NHNN). Đồng thời, thường xuyên chỉ đạo tổ chức tín dụng: (i) tăng cường công tác thông tin tuyên truyền, thông báo, hướng dẫn, cảnh báo tới khách hàng về các hành vi bị cấm, hành vi không được thực hiện trong quá trình mở, sử dụng TKTT; (ii) đẩy mạnh tuyên truyền, cảnh báo cho khách hàng những phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm; (iii) tuyên truyền, hướng dẫn cụ thể cho khách hàng để khách hàng hiểu, nâng cao cảnh giác, chủ động bảo vệ thông tin cá nhân và nhận diện, ngăn ngừa các rủi ro gian lận, lừa đảo trong quá trình sử dụng dịch vụ thanh toán.

Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Hải Dương. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.