Ngành Ngân hàng xác định: chuyển đổi số phải đi cùng an toàn; khai thác dữ liệu phải đi cùng bảo vệ dữ liệu; ứng dụng AI phải đi cùng quản trị rủi ro. Những thành tựu đạt được trong hành trình chuyển đổi số của ngành Ngân hàng không chỉ thay đổi toàn diện hoạt động nội bộ ngành mà còn tạo ra cú hích mạnh mẽ, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57) đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển mạnh mẽ hạ tầng số, dữ liệu số và các nền tảng công nghệ, đồng thời khẳng định bảo đảm an toàn, an ninh mạng là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Toàn ngành Ngân hàng đã tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức đến hành động, đạt được những thành tựu quan trọng trên cả hai trụ cột là phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết 57 gắn với Đề án 06 (Quyết định 06/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030).
Trong công tác chỉ đạo, định hướng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã chỉ đạo kiện toàn Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc của Ngành, tập trung vào 05 trụ cột gồm: phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và Đề án 06. NHNN đã ban hành Kế hoạch hành động ngành Ngân hàng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW với 105 nhiệm vụ trọng tâm.
Kiến tạo thể chế - nâng cấp hạ tầng
Công tác hoàn thiện thể chế tiếp tục được triển khai theo hướng tháo gỡ điểm nghẽn, tạo hành lang pháp lý cho thanh toán số, ngân hàng số, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cho vay bằng phương tiện điện tử và giám sát hệ thống thanh toán, qua đó thúc đẩy chuyển đổi số. Bên cạnh đó là hệ thống các Thông tư hướng dẫn, văn bản chỉ đạo về giao dịch điện tử và bảo đảm an ninh, an toàn thông tin trong hoạt động ngân hàng được cập nhật đồng bộ, cho phép số hóa toàn diện quy trình hoạt động từ mở tài khoản, xác minh danh tính, cung cấp dịch vụ cho vay, bảo lãnh, thanh toán, gửi tiết kiệm đều có thể thực hiện trên môi trường mạng; tạo môi trường pháp lý minh bạch, linh hoạt và tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số trong toàn ngành Ngân hàng.
Hạ tầng thanh toán được chú trọng đầu tư, nâng cấp, phát triển, hoạt động thông suốt, an toàn. Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng (TTLNH) hoạt động thông suốt, an toàn, hiệu quả. Các hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử (CMTC&BTĐT) tiếp tục đẩy mạnh tích hợp, kết nối sản phẩm, dịch vụ, nền tảng với các ngành, lĩnh vực khác để cung cấp dịch vụ công qua Cổng dịch vụ công Quốc gia, tập trung vào các lĩnh vực y tế, giáo dục, giao thông. Ngoài ra, hạ tầng thanh toán số đã phát triển, mở rộng phạm vi kết nối thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR với các quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore.
Hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ số của ngành Ngân hàng với nhiều phương thức thanh toán hiện đại, tiện lợi được kết nối liên thông, tích hợp liền mạch, xuyên suốt với các ngành, lĩnh vực khác. Nhiều sản phẩm, dịch vụ ngân hàng thân thiện giàu tiện ích, đem lại giá trị thiết thực đáp ứng tốt nhu cầu đa dạng của khách hàng. Đến nay, nhiều nghiệp vụ cơ bản đã được số hóa 100%. Nhiều TCTD tại Việt Nam có tỉ lệ trên 95% giao dịch thực hiện qua kênh số. Đến hết năm 2025, đã có gần 89% người dân Việt Nam từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp hơn 28 lần GDP. Trong giai đoạn 2021-2025, số lượng và giá trị giao dịch TTKDTM bình quân hằng năm tăng tương ứng 58,86% và 24,36%. Trong 6 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch TTKDTM tăng 34,28% về số lượng và tăng 12,24% về giá trị.
Ban Lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước tham quan một số gian hàng tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026
An toàn dữ liệu – nâng cao trải nghiệm cho khách hàng
Dữ liệu là tài sản chiến lược và là nền tảng của ngân hàng số. Ngành ngân hàng tiếp tục chú trọng đầu tư và nâng cấp hạ tầng dữ liệu mới nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý và phát triển sản phẩm dịch vụ, bảo đảm cập nhật dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. NHNN đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an triển khai Đề án 06 để làm sạch dữ liệu, xác minh thông tin và đối chiếu thông tin sinh trắc học của khách hàng, hỗ trợ các hoạt động nghiệp vụ. Đến ngày 31/7/2026, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học thành công cho hơn 167,8 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,78 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức thông qua CCCD gắn chip hoặc ứng dụng VneID. Đây không chỉ là một kết quả về quy mô triển khai, mà còn tạo nền tảng hình thành hệ sinh thái định danh số tin cậy trong hoạt động ngân hàng. Việc xác thực danh tính bằng dữ liệu dân cư giúp nâng cao độ chính xác trong nhận biết khách hàng (eKYC), phòng ngừa tình trạng giả mạo, sử dụng giấy tờ giả, tài khoản thuê, tài khoản mượn và các hành vi gian lận tài chính; đồng thời rút ngắn thời gian cung cấp dịch vụ, giảm chi phí xác minh thông tin và nâng cao trải nghiệm của khách hàng.
Công tác đảm bảo an ninh mạng, bảo mật thông tin, an toàn dữ liệu được ngành Ngân hàng đặc biệt quan tâm. NHNN đã triển khai hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO). Trên cơ sở kho dữ liệu về tài khoản thanh toán(TKTT)/ví điện tử (VĐT)/thẻ ngân hàng/đơn vị chấp nhận thanh toán (ĐVCNTT) có dấu hiệu nghi ngờ liên quan gian lận, lừa đảo, vi phạm pháp luật, dịch vụ truy vấn trạng thái TKTT/VĐT có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo, vi phạm pháp luật đã triển khai cho 16 đơn vị thực hiện tức thời, thông suốt, 24/7, giúp cảnh báo khách hàng lựa chọn thực hiện hoặc ngừng giao dịch. Qua đó, góp phần tích cực trong công tác phòng, ngừa rủi ro gian lận, lừa đảo trong hoạt động thanh toán trên kênh số. Từ thời điểm triển khai tính đến hết ngày 06/8/2026, dịch vụ đã cảnh báo cho hơn 4,9 triệu lượt khách hàng, trong đó có hơn 1,6 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo với tổng số tiền giao dịch tương ứng là hơn 5,5 nghìn tỷ đồng.
Bên cạnh đó, NHNN tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng trong công tác phòng, chống tội phạm công nghệ cao. Ngày 23/6/2026, tại Hà Nội, Bộ Công an và NHNN tổ chức Hội nghị ký kết và triển khai Kế hoạch thực hiện Quy chế phối hợp giữa hai Bên trong công tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến.
Cải cách thủ tục hành chính, phát triển nguồn nhân lực số
Đồng thời, NHNN tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, số hóa quy trình giải quyết hồ sơ, tăng cường cung cấp dịch vụ công trực tuyến, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đến nay, 100% hồ sơ công việc xử lý trên môi trường điện tử, 100% văn bản, hồ sơ công việc tại NHNN được xử lý toàn trình trên môi trường điện tử, góp phần giảm thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả điều hành và từng bước hình thành thói quen làm việc số trong toàn hệ thống. Tiếp đà nâng cấp 32 dịch vụ công trực tuyến toàn trình (DVCTT) cuối năm 2025, đến giữa tháng 6/2026, NHNN đã hoàn thiện, cung cấp tổng số 43 DVCTT tập trung trên Cổng DVC Quốc gia (đạt 100% TTHC đủ điều kiện).
Có thể khẳng định rằng, phát triển nguồn nhân lực số là một trong những yếu tố quyết định thành công của chuyển đổi số ngành Ngân hàng. NHNN đã ban hành Kế hoạch triển khai Phong trào “Bình dân học vụ số” trong toàn ngành; tổ chức phát động phong trào gắn với phong trào thi đua “Cả nước thi đua đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”; hình thành mạng lưới “Đại sứ số”, “Hạt nhân số”; triển khai phong trào “Mỗi đơn vị – Một sáng kiến số”; đồng thời tổ chức Hội thi Chuyển đổi số ngành Ngân hàng - thúc đẩy thay đổi nhận thức, lan tỏa tinh thần học tập số và hình thành năng lực số trong toàn hệ thống. Đến nay, có thể khẳng định phong trào đã tạo được những chuyển biến tích cực cả về nhận thức, kỹ năng và hành động trong toàn ngành. NHNN đã hoàn thành mục tiêu phổ cập kỹ năng số cơ bản cho 100% cán bộ, công chức, viên chức. Bên cạnh đó, đã có hơn 4.200 lượt học viên đăng ký và hoàn thành các khóa học trên nền tảng “Bình dân học vụ số”; riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, 51 đơn vị trong toàn ngành đã ghi nhận 200 sáng kiến số, trong đó 17 sáng kiến đã được đăng ký trên Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ.
Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng là ưu tiên hàng đầu trong chuyển đổi số
Chuyển đổi số càng sâu rộng thì yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và bảo vệ khách hàng càng trở nên cấp thiết. Tội phạm công nghệ cao, gian lận trực tuyến và lừa đảo tài chính ngày càng tinh vi, đặc biệt là việc lợi dụng AI, Deepfake, giả mạo sinh trắc học, giọng nói, hình ảnh, website, ứng dụng ngân hàng để chiếm đoạt thông tin, tài sản của khách hàng, đặt ra áp lực lớn đối với ngành Ngân hàng trong bảo đảm an toàn hệ thống, bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng chống gian lận và duy trì niềm tin của người sử dụng dịch vụ số. Nguồn nhân lực chuyên trách về công nghệ thông tin, đặc biệt về dữ liệu, an toàn, an ninh mạng còn thiếu.
Thời gian tới, ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục kiến tạo khuôn khổ pháp lý khuyến khích và thúc đẩy chuyển đổi số. Song song đó, các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân, xác thực điện tử, giao dịch điện tử và quản trị rủi ro trí tuệ nhân tạo sẽ tiếp tục được rà soát, cập nhật nhằm vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dùng, vừa khuyến khích các mô hình kinh doanh số phát triển.
Cùng với thể chế, việc phát triển hạ tầng số hiện đại, an toàn và sẵn sàng cao là nền tảng quyết định quy mô và tốc độ của chuyển đổi số; tiếp tục mở rộng và hoàn thiện hạ tầng thanh toán xuyên biên giới, góp phần thúc đẩy thương mại, du lịch và giao lưu kinh tế quốc tế;
Đặc biệt, an ninh mạng được xác định là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình chuyển đổi số; các ngân hàng thương mại cần đẩy mạnh ứng dụng các sản phẩm, công nghệ như dịch chuyển hạ tầng, dịch vụ lên môi trường điện toán đám mây an toàn; đẩy mạnh tự động hóa vận hành nhờ AI, Big Data.
Đồng thời, Ngành Ngân hàng tiếp tục đẩy mạnh kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu với các cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia, CSDL chuyên ngành như CSDL quốc gia về dân cư, thuế, bảo hiểm xã hội…; gắn phát triển nguồn nhân lực với Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng; thu hút và trọng dụng nhân lực chất lượng cao có tư duy số, năng lực quản trị hiện đại và khả năng ra quyết định trên cơ sở dữ liệu.
PL - Ảnh: ĐK