Báo cáo Tham vấn thường niên Việt Nam 2026 của Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) ghi nhận chính sách tiền tệ của Việt Nam đã có sự điều chỉnh phù hợp với những thay đổi của điều kiện kinh tế vĩ mô. AMRO cũng đánh giá tích cực những bước tiến của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong hiện đại hóa khuôn khổ điều hành chính sách tiền tệ và tăng cường sử dụng các công cụ dựa trên thị trường.
Hỗ trợ tích cực cho phục hồi và tăng trưởng
Theo AMRO, kinh tế Việt Nam bước vào năm 2026 với nền tảng tăng trưởng vững chắc. GDP tăng 8% trong năm 2025 và tiếp tục tăng 8,2% trong 6 tháng đầu năm 2026. AMRO dự báo tăng trưởng bình quân giai đoạn 2026 - 2027 tiếp tục đạt được mức tăng trưởng cao.
Một trong những yếu tố hỗ trợ hoạt động kinh tế giai đoạn vừa qua là môi trường chính sách tiền tệ thuận lợi và khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế. Trong năm 2025, trước những bất định liên quan đến thương mại quốc tế, các ngân hàng thương mại được khuyến khích tiết giảm chi phí, giảm lãi suất cho vay và bảo đảm nguồn vốn tín dụng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Cùng với nhu cầu vốn gia tăng khi sản xuất, xuất khẩu và các hoạt động kinh tế trong nước phục hồi, tăng trưởng tín dụng đạt 19,1% vào cuối năm 2025. Tín dụng cho công nghiệp và xây dựng tăng tương đối ổn định khoảng 13%, trong khi tín dụng đối với hoạt động bất động sản và tiêu dùng hộ gia đình tăng nhanh hơn. Diễn biến này phản ánh khả năng đáp ứng nhu cầu vốn của hệ thống ngân hàng trong quá trình mở rộng hoạt động kinh tế, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục theo dõi chặt chẽ tốc độ, cơ cấu và chất lượng tín dụng.
Bước sang năm 2026, NHNN giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng định hướng xuống 15%, từ mức 16% của năm trước. AMRO xem đây là một trong những biện pháp nhằm kiềm chế tốc độ mở rộng tín dụng trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng đã ở mức cao. Đáng chú ý, NHNN cũng đang từng bước đổi mới phương thức điều hành và giảm dần việc sử dụng hạn mức tăng trưởng tín dụng định hướng. Việc tiến tới loại bỏ cơ chế hạn mức tăng trưởng tín dụng định hướng sẽ được thực hiện theo lộ trình, phù hợp với mức độ phát triển thực tế của thị trường tài chính và hệ thống ngân hàng, đồng thời bảo đảm mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn hệ thống.
Điều hành tiền tệ thích ứng với diễn biến vĩ mô
Một điểm đáng chú ý trong đánh giá của AMRO là chính sách tiền tệ Việt Nam đang có thích ứng linh hoạt cùng với sự thay đổi của các điều kiện kinh tế vĩ mô.
Dựa trên Chỉ số điều kiện chính sách tiền tệ (Monetary Policy Condition Index – MPCI) do AMRO ước tính, các chuyên gia nhận định trạng thái chính sách tiền tệ của Việt Nam – vốn duy trì theo hướng hỗ trợ kể từ giữa năm 2024 – đã từng bước được thu hẹp, và đến tháng 4/2026 đã chuyển sang trạng thái trung lập.
Sự điều chỉnh diễn ra trong bối cảnh hoạt động kinh tế đã tăng mạnh từ giữa năm 2024 đến cuối năm 2025 và được dự báo dần trở về mức tăng trưởng tiềm năng trong năm 2026. Đồng thời, AMRO dự báo lạm phát của Việt Nam ở mức 4,3% năm 2026 và giảm xuống 3,9% năm 2027. Áp lực lạm phát có thể đến từ diễn biến giá năng lượng, thực phẩm thế giới, tác động trễ của tăng trưởng tín dụng mạnh trong năm trước và việc đẩy mạnh chi tiêu công.
Trong bối cảnh đó, AMRO cho rằng mức độ nới lỏng của chính sách tiền tệ cần tiếp tục được điều chỉnh phù hợp, đồng thời các công cụ an toàn vĩ mô cần được tăng cường nhằm kiểm soát tốt hơn những rủi ro tài chính có thể phát sinh.
Hệ thống ngân hàng duy trì ổn định, năng lực vốn được củng cố
Báo cáo của AMRO đánh giá hoạt động của hệ thống ngân hàng và doanh nghiệp tiếp tục được duy trì ổn định trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026. Tỷ lệ nợ xấu giảm từ 4,05% năm 2024 xuống 3,31% vào quý II/2026. AMRO cho rằng diễn biến này được hỗ trợ bởi môi trường kinh tế vĩ mô thuận lợi, thị trường bất động sản dần ổn định và quy mô dư nợ tín dụng tiếp tục mở rộng.
Khả năng sinh lời của hệ thống ngân hàng nhìn chung ổn định khi chi phí hoạt động và chi phí tín dụng giảm đã bù đắp phần tác động của việc biên lãi ròng (NIM) thu hẹp. Năng lực vốn của hệ thống cũng tiếp tục được củng cố khi tổng vốn chủ sở hữu của hệ thống ngân hàng tăng 18,1% trong năm 2025, đạt 1.621,8 nghìn tỷ đồng. Các ngân hàng lớn đã triển khai các kế hoạch tăng vốn nhằm hỗ trợ tăng trưởng tín dụng và từng bước hướng tới các tiêu chuẩn phù hợp với Basel III.
Đối với khu vực doanh nghiệp, quy mô nợ có rủi ro giảm nhờ kết quả kinh doanh cải thiện, qua đó nâng cao khả năng trả nợ. Tuy nhiên, AMRO lưu ý tổng nợ doanh nghiệp vẫn tiếp tục tăng và mức độ rủi ro không đồng đều giữa các lĩnh vực, trong đó bất động sản vẫn là khu vực dễ bị tổn thương.
AMRO cũng khuyến nghị cần tiếp tục củng cố năng lực hấp thụ tổn thất của các ngân hàng, tăng cường bộ đệm vốn và giám sát chất lượng tín dụng, đặc biệt đối với các lĩnh vực có tốc độ tín dụng tăng nhanh và rủi ro tập trung cao.
Từng bước hiện đại hoá khuôn khổ điều hành chính sách tiền tệ
Một trong những nội dung đáng chú ý của Báo cáo là đánh giá về quá trình hiện đại hóa chính sách tiền tệ của Việt Nam. Theo AMRO, NHNN đã có những bước đi nhằm hiện đại hóa hoạt động điều hành phù hợp với sự phát triển của thị trường tài chính Việt Nam, đồng thời cho rằng vẫn còn dư địa để tiếp tục nâng cao hiệu quả khuôn khổ này.
Trước hết, AMRO ghi nhận những tiến triển của cơ quan điều hành trong việc điều chỉnh hoạt động thị trường mở (OMO) bám sát hơn với diễn biến của thị trường tiền tệ. Số lượng tổ chức tín dụng tham gia và quy mô giao dịch ngày càng tăng là những diễn biến tích cực, cho thấy hoạt động thị trường tiếp tục được mở rộng và phát triển theo chiều sâu.
AMRO cũng đánh giá tích cực việc NHNN từng bước chuyển sang cơ chế tỷ giá được xác định nhiều hơn theo tín hiệu thị trường, trong đó có việc mở rộng biên độ giao dịch ngoại tệ từ ±3% lên ±5% so với tỷ giá trung tâm. Theo AMRO, tiếp tục nâng cao tính linh hoạt của tỷ giá sẽ giúp tăng khả năng hấp thụ các cú sốc của nền kinh tế, giảm gánh nặng trung hòa tiền tệ và hạn chế các chu kỳ thanh khoản mang tính thuận chu kỳ.
Điều này càng có ý nghĩa khi Việt Nam đang hội nhập sâu rộng hơn về thương mại và tài chính, khiến yêu cầu cân bằng giữa các mục tiêu kinh tế vĩ mô trong nước và ứng phó với biến động bên ngoài trở nên phức tạp hơn.
Trong giai đoạn tiếp theo, AMRO khuyến nghị Việt Nam tiếp tục hiện đại hóa khuôn khổ chính sách tiền tệ, phát triển thị trường tài chính và tăng cường các công cụ an toàn vĩ mô. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả truyền dẫn chính sách và củng cố khả năng chống chịu của nền kinh tế trong bối cảnh môi trường kinh tế, tài chính quốc tế còn nhiều bất định.
MN (nguồn: AMRO)