Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang bước vào giai đoạn điều hành chính sách tiền tệ đặc biệt nhạy cảm, khi lạm phát tại khu vực đồng euro đã quay trở lại mục tiêu 2% nhưng môi trường kinh tế – tài chính toàn cầu lại ngày càng bất định, với rủi ro địa chính trị, thương mại và tài khóa đan xen.
Phát biểu tại sự kiện Spain Investors Day ngày 14/01/2026 ở Madrid, Phó Chủ tịch ECB Luis de Guindos cho thấy ngân hàng trung ương này chưa vội vàng điều chỉnh lập trường chính sách, dù các điều kiện lạm phát đã cải thiện rõ rệt. Thay vào đó, ECB phát đi thông điệp thận trọng, nhấn mạnh sự cần thiết của cách tiếp cận kiên nhẫn, linh hoạt và phụ thuộc dữ liệu, trong bối cảnh những cú sốc bên ngoài có thể nhanh chóng làm đảo chiều triển vọng kinh tế.
Lạm phát ở mức mục tiêu, nhưng chưa phải lúc chủ quan
Theo Phó Chủ tịch ECB, lạm phát tại khu vực đồng euro hiện “đang ở một vị trí tốt”, khi chỉ số giá tiêu dùng đạt mức 2,0% vào tháng 12/2025 và dao động trong biên độ hẹp kể từ mùa xuân năm 2024. Giá năng lượng thấp hơn so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản, là lạm phát loại trừ năng lượng và thực phẩm cũng giảm nhẹ.
ECB đánh giá các yếu tố nền tảng đang dần củng cố kịch bản lạm phát ổn định trong trung hạn. Theo ông Luis de Guindos, dù tăng trưởng tiền lương vẫn ở mức cao và tiếp tục gây áp lực lên lạm phát tiềm ẩn, các chỉ báo hướng tới tương lai cho thấy đà tăng này sẽ hạ nhiệt trong các quý tới và ổn định vào cuối năm 2026.
“Đánh giá mới nhất của chúng tôi tái khẳng định rằng lạm phát sẽ ổn định ở mức mục tiêu 2% trong trung hạn”, Phó Chủ tịch ECB nhấn mạnh, qua đó củng cố niềm tin rằng giai đoạn lạm phát cao kéo dài của châu Âu đã đi qua.
Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách tại ECB vẫn tránh phát tín hiệu quá rõ ràng về việc nới lỏng mạnh tay. Thông điệp xuyên suốt bài phát biểu cho thấy ECB chưa coi việc lạm phát đạt mục tiêu là điều kiện đủ để nhanh chóng chuyển sang lập trường chính sách mới, trong bối cảnh các rủi ro bên ngoài vẫn rất khó lường.
Bất ổn toàn cầu định hình lại tư duy điều hành
Một điểm đáng chú ý trong bài phát biểu là việc ECB đặt chính sách tiền tệ trong bối cảnh những thay đổi mang tính cấu trúc của kinh tế toàn cầu. Theo ông Luis de Guindos, thế giới đang bước vào “một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc với mức độ bất định gia tăng”, khi các chính sách thương mại mang tính bảo hộ, đặc biệt từ Mỹ, làm gián đoạn dòng chảy thương mại và suy yếu niềm tin.
Sự xói mòn của trật tự đa phương dựa trên luật lệ khiến bất định có nguy cơ kéo dài, tác động trực tiếp tới các nền kinh tế mở như khu vực đồng euro, không chỉ về tăng trưởng mà cả ổn định tài chính. Trong bối cảnh đó, ECB ngầm khẳng định chính sách tiền tệ không còn được hoạch định trong một môi trường ổn định như trước, mà phải liên tục thích ứng với các rủi ro phi kinh tế, từ địa chính trị đến tài khóa.
Tăng trưởng chống chịu, nhưng động lực đã thay đổi
Bất chấp những bất ổn toàn cầu, ECB đánh giá kinh tế khu vực đồng euro vẫn cho thấy mức độ chống chịu đáng kể. Tăng trưởng đạt 0,3% trong quý 3/2025, chủ yếu nhờ tiêu dùng và đầu tư phục hồi, trong khi thị trường lao động tiếp tục vững vàng với tỷ lệ thất nghiệp gần mức thấp lịch sử.
So với các dự báo trước đó, triển vọng tăng trưởng đã được điều chỉnh tăng, với mức trên 1% trong năm 2026 và khoảng 1,4% trong những năm tiếp theo. Tuy nhiên, ECB thừa nhận động lực tăng trưởng đang dịch chuyển rõ rệt sang cầu nội địa, khi thương mại toàn cầu gặp nhiều trở ngại.
Theo Phó Chủ tịch ECB, dịch vụ là khu vực đóng góp chính cho tăng trưởng, trong khi lĩnh vực công nghiệp và xây dựng vẫn trì trệ. Đầu tư kinh doanh và chi tiêu công, đặc biệt cho hạ tầng và quốc phòng, được kỳ vọng sẽ đóng vai trò ngày càng lớn, bù đắp cho sự suy yếu của xuất khẩu.
Tiết kiệm cao – thách thức đối với truyền dẫn chính sách tiền tệ
Một điểm nhấn đáng chú ý trong bài phát biểu là việc ECB phân tích sâu hành vi tiết kiệm của hộ gia đình. Theo các khảo sát của ECB, tỷ lệ tiết kiệm tại khu vực đồng euro vẫn ở mức cao, dù lạm phát đã hạ nhiệt và thu nhập danh nghĩa cải thiện.
Theo ông Luis de Guindos, hai động cơ chính chi phối hành vi này là tiết kiệm xuất phát từ lo ngại về tăng thuế và thắt chặt tài khóa trong tương lai, và tiết kiệm phòng ngừa, do bất an về thu nhập và triển vọng kinh tế.
Đối với ECB, điều này có ý nghĩa quan trọng, đó là khi hộ gia đình ưu tiên tiết kiệm, hiệu quả kích thích của chính sách tiền tệ sẽ bị suy giảm, buộc ngân hàng trung ương phải thận trọng hơn trong đánh giá tác động của các quyết định lãi suất.
Rủi ro tài chính trong môi trường “định giá quá lạc quan”
Dù bất ổn toàn cầu gia tăng, Phó Chủ tịch ECB cảnh báo rằng thị trường tài chính dường như chưa phản ánh đầy đủ các rủi ro này. Theo ông, những cú sốc tiêu cực, từ leo thang căng thẳng thương mại, điều chỉnh mạnh giá tài sản liên quan đến AI, cho đến nghi ngờ về uy tín tài khóa của Mỹ có thể nhanh chóng kích hoạt sự đảo chiều tâm lý trên thị trường.
ECB chỉ ra ba nguồn rủi ro lớn đối với ổn định tài chính khu vực đồng euro. Thứ nhất là định giá cao và mức độ tập trung gia tăng trên các thị trường tài sản, làm tăng nguy cơ điều chỉnh đồng loạt. Thứ hai là mối liên kết ngày càng chặt chẽ giữa ngân hàng và khu vực tài chính phi ngân hàng, nơi tồn tại nhiều lỗ hổng về thanh khoản và đòn bẩy. Thứ ba là rủi ro tài khóa, khi nợ công cao và thâm hụt kéo dài có thể làm lung lay niềm tin của nhà đầu tư.
Theo Phó Chủ tịch ECB Luis de Guindos, các dòng vốn trú ẩn vào vàng, đang đẩy giá kim loại quý này lên mức kỷ lục là dấu hiệu cho thấy nhà đầu tư đang âm thầm phòng ngừa rủi ro địa chính trị và bất định chính sách.
Chính sách tiền tệ không thể “gánh” mọi rủi ro
Phát biểu tại Spain Investors Day, ông Luis de Guindos gửi đi một thông điệp rõ ràng là, chính sách tiền tệ không thể đơn độc giải quyết những thách thức hiện nay của châu Âu. Việc giảm thâm hụt và nợ công, cải cách cấu trúc thúc đẩy tăng trưởng, cũng như hoàn thiện Liên minh ngân hàng và thị trường vốn, được coi là điều kiện then chốt để tăng cường sức chống chịu của khu vực đồng euro.
Theo Phó Chủ tịch ECB, trong một thế giới đã thay đổi, “nhiều châu Âu hơn, chứ không phải ít hơn”, là con đường duy nhất để củng cố triển vọng tăng trưởng và giảm thiểu tổn thương trước các cú sốc trong tương lai.
Triển vọng chính sách: kiên nhẫn, linh hoạt và phụ thuộc dữ liệu
Về tổng thể, qua phát biểu của Phó Chủ tịch ECB chúng ta nhận thấy một lập trường chính sách tiền tệ mang tính cân bằng cao. Lạm phát đã được kiểm soát, tăng trưởng tương đối khả quan, nhưng bất ổn toàn cầu và rủi ro tài chính buộc ECB phải duy trì sự thận trọng.
Trong thời gian tới, các quyết định của ECB nhiều khả năng sẽ tiếp tục dựa chặt chẽ vào dữ liệu, với trọng tâm không chỉ là lạm phát mà còn là ổn định tài chính và khả năng chống chịu của nền kinh tế khu vực đồng euro. Đây là thông điệp cho thấy ECB đang điều chỉnh tư duy điều hành, thích nghi với một thế giới với nhiều biến động khó lường, với chính sách tiền tệ phải song hành cùng kỷ luật tài khóa và hội nhập châu Âu sâu rộng hơn.
HM (Nguồn: ECB)